How to Manage Responsibilities – Cách quản lý trách nhiệm

Thầy Ajahn Brahm – Jun 21, 2024

Có vị yêu cầu và tôi có thể thấy họ rất cần nghe về chủ đề làm thế nào để xử lý những vấn đề khó khăn khi gánh trách nhiệm và nỗi khổ khi gánh vác trách nhiệm.

Tại sao chúng ta có trách nhiệm?

Tôi là 1 vị Sư lớn nên có hàng tấn trách nhiệm. Tôi thường suy nghĩ rằng nếu tôi ôm đồm hết tất cả những trách nhiệm đó thì chắc là phát điên lên được. Tôi nhớ khi trước tôi có hỏi 1 trong những vị  thầy của tôi. Đó là Thầy Ajahn Liem, thầy đệ tử lớn nhất của Thầy Ajahn Chah. Vị ấy đã đến tu viện của chúng ta và ngồi tại nơi này rất rất nhiều lần trong cuộc đời của vị ấy. Tôi nhớ rằng chỉ cần thấy vị ấy tôi sẽ bày tỏ lòng tôn kính vì tôi rất kính trọng trí tuệ của vị ấy. Thầy Ajahn Liem là Sư Cả đứng đầu chùa Wat Pa Pong sau khi Thầy Ajahn Chah qua đời. Có đến hàng trăm vị Sư ở chùa ấy. Câu chào hỏi hay dùng của các nhà sư Theravada Thái Lan sẽ thưa với các vị Sư lớn hơn, đặc biệt khi vị ấy là Thầy Giáo Thọ hay Sư Cả, là: Các Sư của Thầy có dễ bảo không? Vị ấy trả lời: Ồ vâng, các Sư rất dễ bảo. Tôi mới hỏi: Làm sao được như vậy ạ? Thầy ấy trả lời: À, nếu các Sư muốn đi sang bên trái thì tôi cho họ đi sang bên trái, nếu các Sư muốn đi sang bên phải thì tôi cho họ đi sang bên phải. Vì thế họ rất dễ bảo.

Ngay lúc đó tôi nghĩ: chả có ý nghĩa gì cả. Nhưng khi bạn thấy 0 có ý nghĩa gì cả thì đằng sau thông điệp đó là 1 ý nghĩa rất sâu xa. Thông điệp sâu xa ấy được giải nghĩa trong 1 câu chuyện mà tôi hay kể. Trong binh pháp Trung Hoa kể rằng 1 vị đại tướng trong quân đội Trung Hoa có kỷ luật rất nghiêm. Binh lính luôn răm rắp tuân theo lệnh của vị này. Hoàng  đế mới hỏi rằng: Bí quyết của khanh là gì? Làm sao binh sỹ dưới quyền lại có kỷ luật tốt như vậy? Làm sao họ có thể dậy rất sớm vào buổi sáng? Họ được huấn luyện thế nào ? Khi xông pha chiến trường hay khi phòng ngự , khanh đã huấn luyện họ thế nào?

Vị Đại Tướng trả lời: Muôn tâu, thần chỉ nói với binh sỹ rằng: hãy làm những gì các bạn muốn/thấy cần phải làm. Nhờ vậy mà vị tướng này là người lãnh đạo rất thành công. Trong công ty, trong gia đình, trong nhóm của bạn, hay bất kỳ tổ chức nào mà bạn đang điều hành, có bao giờ bạn học cách lãnh đạo theo kiểu đó chưa? Chỉ cần nói với những người dưới quyền nhận lệnh của mình rằng : hãy làm những gì mà bạn muốn/thấy cần làm. Tôi cũng thường nói với các Sư ở đây rằng: Bạn có thể làm điều gì bạn muốn/thấy cần. Tại sao vị Sư thị giả này ngồi tĩnh lặng rất bình yên ở đây và luôn quan tâm đến tôi? Lý do là như vị đại tướng kia đã làm để động viên binh sỹ, thật sự đã dạy binh sỹ của ông quyền lợi của họ và của người khác, họ sẽ được gì khi làm điều đúng. Và đó là điều mà tôi đã thực hiện trong nhiều năm qua. Dạy các Sư dưới sự bảo trợ của tôi , trong khả năng của mình: Các Sư hãy hiểu tại sao lại tốt khi sống biết kềm chế. Tại sao lại tốt khi không nói chuyện lớn tiếng. Tại sao 0 nên trêu chọc người khác, à mà thật ra tôi 0 nên nói vậy vì tôi cũng hay trêu chọc các Sư nhiều. Tại sao lại tốt khi sở hữu tài sản ít thôi. Tôi rất yêu thích việc có ít đồ đạc.

Tôi vừa mới trở về từ Thái Lan lúc nửa đêm rạng sáng thứ 3 vừa rồi. Khi ở đó, bạn có thể thấy các ý tưởng này bên trong tâm bạn rất mạnh, cách chúng có ảnh hưởng tuyệt vời đến rất nhiều người. Vd tôi đã dạy 1 khóa tu thiền ở Thái Lan. Trong khóa tu thiền thì có thời khóa biểu nhưng tôi nói mọi người không cần tuân theo lịch trình. Việc dậy sớm vào buổi sáng là hoàn toàn tự nguyện. Bạn 0 cần phải dậy lúc 5g sáng, nếu muốn thì bạn có thể dậy sớm hơn. Cái đó 0 phải nói đùa cho vui. Có nghĩa là bạn 0 bị buộc phải dậy sớm vào buổi sáng. Bạn dậy sớm vì bạn thích như vậy. Điều đó giống như mọi người được in trước vào não. Người ta gọi đó là 1 trong những phương pháp huấn luyện tự kỷ ám thị, in sâu vào não, cách ‘nhồi sọ’ 1 người, là nói với họ rằng đây 0 phải là 1 khóa tu thiền như thường thấy, mà chúng ta gọi là CLB Thiền. Bạn đã từng nghe trước đây rồi và điều này thật sự có hiệu quả . Có khi tôi gọi thời thiền là Happy Hour- thời gian hạnh phúc tại Dhamma Loka Center ở đây. Và điều tôi nói hoàn toàn là thật, 0 có gì sai. Nếu bạn xem việc thực hành thiền là hạnh phúc thì bạn thấy được ý nghĩa của thiền.

Tôi đã là 1 nhà Sư bước qua năm thứ 50, bạn thấy sắp tới tháng 12 sẽ là kỷ niệm 50 năm tôi thọ giới Tỳ Kheo. Tôi đã tu làm nhà Sư rất lâu rồi. Thường thì sau 50 năm làm việc bạn nên nghỉ hưu. Và chúng tôi nói đùa thế này: Nếu nghỉ hưu rồi thì tôi biết làm gì? Giống như loài ngựa, tôi làm việc chăm chỉ phục vụ rất nhiều người, khi nghỉ hưu thì con ngựa thế nào? Chúng bị kéo ra khỏi đồng cỏ, cho đến khi chúng 0 khỏe nữa thì cho vào lò nấu cao hay nấu keo. Vậy nếu tôi vào lò nấu cao thì có tốt 0? Có rất nhiều chất keo/cao trong bụng tôi nên cũng được việc lắm.  À tôi sẽ 0 thể về hưu đâu. Lý do là tôi 0 có lương nên không đóng quỹ hưu bổng, nên 0 có tiền hưu trí. 0 có gì hết ngoại trừ sự an bình trong tâm. Và đó là cái mà mọi người đều cần. Bạn có sổ tiết kiệm 0? Tôi 0 có. Có khi chúng tôi quyên góp để làm gì đó. Nhưng càng có nhiều quyên góp cúng dường thì tôi lại càng gặp rắc rối. Mà thật ra tôi 0 ngại rắc rối, đó là tên đệm của tôi: Ajahn Trouble Brahm. Khi chúng tôi có thêm nhiều quyên góp cúng dường thì chúng tôi lại phải làm thêm nhiều việc, nhiều công trình hơn. Nếu 0 có quyên góp, tài khoản ngân hàng là 0, thì chúng tôi 0 thể làm công việc, công trình gì cả. Lúc đó sẽ được tự do, rảnh rỗi, thư giãn. Nhưng chúng ta có nên làm xong mọi việc trước rồi mới thư giãn 0? Có bao giờ trong đời bạn phải làm quá nhiều việc 0? Đặc biệt như là làm quản lý điều hành (ở đây). Trong phòng của cô ấy, luôn có chiếc máy tính đang làm việc. Làm sao mà nghỉ ngơi được. Nếu lúc nào bạn có thời gian nghỉ ngơi thì thật tuyệt vời.

Tôi kể bạn nghe câu chuyện của Thầy Ajahn Buddhadasa ở miền nam Thái Lan. Khi vị ấy đang xây 1 cái sảnh (hall) thì đến đợt an cư mùa mưa. Trong thời gian này thì chư Tăng 0 đi đâu cả và cũng 0 có hoạt động xây dựng gì. Chúng tôi chỉ dành hết thời gian cho việc làm 1 vị Tỳ Kheo an nhiên (chỉ chuyên tâm tu học, thực hành thiền). Khi mới gặp các vị Tăng hay Ni trong chùa, bạn có nghĩ là họ phải làm việc rất cật lực 0? Ít nhất là hàng năm thì các vị ấy được nghỉ ngơi trong 3 tháng an cư mùa mưa, 0 xây dựng gì cả, trừ khi có việc cấp bách. Vì thế Ajahn Buddhadasa cho các công nhân nghỉ và họ sẽ trở lại sau đợt an cư mùa mưa. Khi có 1 vị khách đến thăm chùa, họ nhìn thấy cái sảnh ấy, họ hỏi là chừng nào mới xây xong cái sảnh này. Sư ấy trả lời: xong rồi đó. Thầy nói xong là sao ạ? Cửa sổ chưa lắp kính, mái chưa lợp ngói, gỗ chưa được sơn, chỉ để vậy thôi hay sao ạ?

Bạn có thể gọi đó là 1 kiến trúc nghệ thuật. Khi chúng tôi xây tòa nhà RAC ở đây, tôi đã từng thấy những tòa nhà như thế. Họ 0 xây bức tường thẳng mà giống như cấu trúc kim cương vậy, chắc ông kiến trúc sư bị say rượu. À mà nói vậy coi chừng bị họ kiện.

Sư Buddhadasa nói: à không phải.

Vậy sao Sư nói là xong rồi ạ?

Sư ấy nói: phần nào làm xong là xong rồi. (nghĩa là đã xong tới đó)

Tôi thích câu nói đó. Làm tới đâu là xong tới đó. Nếu 0 nghĩ vậy thì bạn sẽ cảm thấy rất mệt mỏi, căng thẳng, kiệt sức. Khi bạn làm việc mà thấy hết năng lượng, kiệt sức nghĩa là hệ thống làm việc của bạn có vấn đề. Cho nên bạn có thể áp dụng câu: làm tới đâu là xong tới đó, rồi nghỉ ngơi 1 chút. Đó là 1 trong những cách để vượt qua Stress.

Tôi là 1 nhà Sư rất may mắn. Có 1 vài lần khi còn ở Thái Lan, tôi 0 biết chừng nào thì người ta đến cúng dường bữa ăn trước ngọ cho tôi. Tôi thức dậy sớm và chờ. Tôi thực hành cái mà tôi gọi là ‘ trong thời gian chờ đợi’. Tôi thích để ý rằng phần nhiều thời gian của chúng ta , chúng ta lãng phí nhiều khoảnh khắc trong khi chờ đợi. Có lẽ chiều tối nay khi bạn đến đây, bạn ngồi xuống ghế hay đệm thiền nhưng chưa đến giờ nói chuyện. Rồi sau thời Pháp, bạn chờ để trao đổi với tôi. Lúc đó bạn 0 làm gì cả, chỉ ngồi đó. Tôi gọi đó là khoảng thời gian chờ đợi trong đời. Những khoảnh khắc đó rất đáng quý. Đó là lúc tốt nhất để thiền, để thư giãn. Trong khi thực tế thì nhiều người trong lúc chờ đợi, họ lấy ra chiếc smart phone điện thoại thông minh, mà tôi gọi là điện thoại ngu ngốc . Bạn có sở hữu điện thoại thông minh 0? Phải nói là điện thoại thông minh sở hữu bạn mới đúng. Đúng vậy đó. Bạn hãy nhìn xem, chiếc smart phone luôn luôn hướng dẫn, lôi kéo bạn, muốn bạn chú ý tới nó. Nó là người chủ thực sự sở hữu bạn. 

Khi mọi người đến dự khóa tu thiền, thật là ngạc nhiên, chúng tôi chọn rừng thiền Jhana Grove là trung tâm tu thiền chính ở Tây Úc. Trung tâm này nằm trong 1 thung lũng và ở đó hầu như 0 có sóng điện thoại. Rồi tôi thấy, mà 0 rõ họ có biết tôi thấy 0, các thiền sinh đi lên đỉnh ngọn đồi kế bên để bắt sóng điện thoại. Tại sao lại làm như vậy nhỉ? Bạn 0 thấy vui khi sống trong an bình tĩnh lặng sao? Bạn có lý do chính đáng để 0 bị điện thoại di động làm phiền. Bạn xứng đáng được tận hưởng sự an bình ấy. Có rất nhiều lúc người ta 0 trả lương cho bạn vào ngày cuối tuần. Vậy thì tại sao 0 tắt điện thoại đi? Thậm chí là đừng cố gắng bắt sóng điện thoại. Thay vào đó, trong khi chờ đợi, khi có thời gian trống, thời gian rảnh, hãy thực hành thiền định và tận hưởng sự an bình. Còn nếu 0 làm như vậy thì thời gian rảnh của bạn chỉ là con số 0.

Tôi nhớ ở Bangkok, lúc tôi có thời gian rảnh, tôi thức dậy, tắm mát rồi ngồi thiền trong khi chờ đến đúng giờ có người mang bữa điểm tâm cho tôi. Khi tôi ngồi thiền trong cái phòng nhỏ mà tôi ở vào sáng thứ 2, đã 4, 5 năm rồi tôi chưa đến đó. Đó là căn phòng mà tôi là nhà Sư thường ở khi có việc đến Bangkok. Đây cũng là căn phòng mà Thầy Ajahn Chah đã từng ở khi Thầy bị bệnh, còn khi Thầy cần làm xong việc gì đó, Thầy sẽ ở trong 1 căn nhà xinh đẹp giữa 1 khu vườn trên đường Sukumvit. Đó là nơi lưu trú yên tĩnh dành cho các Sư. Sau này các vị Sư khác cũng lưu trú tại đó, có cả vài vị Thầy lớn Theravada Thái Lan cũng từng ở đó. Và tất nhiên là các vị Sư này đều ngồi thiền ở đó. Tôi ở đó và ngồi thiền, rất thuận lợi dễ dàng dù là đang mệt. Tôi vào trạng thái thiền dễ dàng và cảm thấy rất bình an cũng giống như tại Tu viện Bodhinyana ở đây, tại thiền đường chính. Ai đã từng đến thiền đường chính đều biết đó là nơi rất dễ ngồi thiền sâu, vì có rất nhiều người đã từng hành thiền tại đó trong quá khứ. Có rất nhiều người đến đó và đạt trạng thái thiền sâu hơn bao giờ hết. Vì thế tôi tận dụng tốt nhất thời gian rảnh và thời gian trống của mình, 0 để ý là chừng nào sẽ đến giờ ăn trưa. Tôi thật sự 0 lo lắng về bữa trưa. Tôi chỉ ngồi đó và tận hưởng trạng thái bình an tĩnh lặng.

Có khi người ta thấy rằng họ 0 có đủ thời gian, đó là vì họ 0 sử dụng thời gian trống, thời gian rảnh trong khi chờ đợi. Họ 0 biết làm thế nào để tĩnh lặng, làm thế nào để tâm vào được trạng thái đó, nơi khám phá ra, nghĩ ra rất nhiều điều trí tuệ trong đời.

Bạn có biết đau khổ là gì 0? Đây là chủ đề chính của buổi nói chuyện hôm nay. Nguyên nhân của đau khổ là gì? Chúng ta nhận ra chúng ta cố gắng kiểm soát cuộc sống này. Khi 0 thể kiểm soát được , bạn muốn điều gì trong cuộc sống này? Bạn luôn thấy đủ, như vậy 0 phải tuyệt vời sao? Bạn 0 cần hay muốn bất cứ điều gì. Bạn chỉ ngồi đây nhìn xuyên qua mọi thứ trên thế giới mà bạn nghĩ là bạn cần hay người khác cần. Bạn 0 cố gắng kiểm soát cuộc sống này nữa. Nếu các Thầy muốn đi về bên trái hay bên phải thì bạn cứ để họ làm theo ý họ. Và phần lớn thời gian là các thầy 0 đi đâu cả.  Họ ở yên tĩnh lặng. Tạo sao bạn muốn di chuyển? Nguyên nhân của khổ là gì? Là 0 cảm thấy hạnh phúc nơi bạn đang ở. Làm sao bạn có thể hạnh phúc nơi bạn đang ở, cho dù bạn già, mệt, đói bụng hay muốn đi toilet hay muốn cái gì đó? Nếu bạn có thể học cách buông xả mọi mong muốn, rồi khi có điều gì xảy ra, cứ để kệ nó. Khi bạn biết buông xả trong giây phút hiện tại thay vì cố gắng thay đổi nó, khi bạn quan tâm đến giây phút hiện tại mà 0 cố gắng thay đổi nó, khi bạn hạnh phúc với bạn đời của mình thay vì cố gắng thay đổi họ, bạn có bình an 0?

Tôi kể cho bạn nghe chuyện này; tôi muốn kể lại cho bạn nghe vì đó là 1 câu chuyện đẹp. 1 người Singapore lớn tuổi kể rằng khi cô ấy kết hôn, cha của cô gặp chàng rể , là chồng của cô, để cho anh ấy lời khuyên. Ông bắt đầu bằng cách nói rằng: có lẽ con yêu con gái ta rất nhiều. Chàng rể mới bèn nói rằng: cô ấy thật tuyệt vời, rất đáng yêu, là 1 người vợ tuyệt vời, đẹp lộng lẫy. Con thật sự rất may mắn khi gặp được cô ấy.  Và anh ta tiếp tục ca ngợi vợ mình. Rồi người cha vợ nói: Đúng rồi, luôn là như vậy vì con đang yêu và mới cưới vợ. Nhưng trong 2 hay 3 năm nữa, con sẽ bắt đầu nhận ra những khuyết điểm và lỗi lầm của con gái ta. Khi nhận ra như vậy, con hãy nhớ rằng nếu 0 có những khuyết điểm và lỗi lầm đó, rất có thể con gái ta đã cưới người khác tốt hơn con nhiều, con rể à.

Tôi rất vui khi thấy bạn tỉnh ngủ và cười. Như vậy bạn thấy rằng nếu bạn có ai đó trong đời, họ 0 bao giờ hoàn hảo chính xác theo ý bạn muốn. Và nếu bạn được như ý trong cuộc sống, trong thiền, về con cái, …nếu chúng là những đứa trẻ hoàn hảo thì chúng 0 có thật. Đôi khi tình yêu làm thay đổi nhận thức. Nhưng khi thấy được sự thật, bạn sẽ thấy rằng chúng chỉ là trẻ con.

Tôi nhớ có lần đi thăm em trai và con của em trai, gồm cháu trai và cháu gái. Lúc đó em trai tôi bận làm cái gì đó, tôi ở trong phòng với cháu trai và cháu gái của tôi. Chúng hỏi tôi: Bác ơi, hồi còn nhỏ thì ba của cháu thế nào? Và tôi kể chuyện rất thành thật với chúng về em tôi thế nào, đã gây những chuyện rắc rối gì. Chúng nghe rất say sưa rồi nói rằng: bác ơi, kể thêm 1 chuyện nữa đi. Bạn biết là tôi rất thích kể chuyện mà, nên tôi lại kể cho chúng nghe thêm 1 chuyện về em trai tôi khi còn nhỏ. Chúng lại hỏi; bác kể cho chúng cháu nghe thêm 1 chuyện nữa đi. Lúc này em trai tôi bước vào và hỏi: anh đang kể cho tụi nó nghe chuyện gì đó? Anh chỉ kể tất cả sự thật em lớn lên thế nào, anh lớn lên thế nào thôi mà.

Cũng vậy, tôi chưa bao giờ là 1 đứa trẻ hoàn hảo. Tôi chưa kể cho bạn nghe chuyện món quà sinh nhật tặng cho mẹ tôi phải 0? Có bạn nói chưa, có bạn nói rồi. Là thế này. Tôi 0 nhớ rõ, năm đó có lẽ tôi vào khoảng 8t, 9t hay 10t gì đó. Tôi là đứa trẻ rất sáng tạo. Tôi còn nghĩ ra thiền chân (foot meditation) nữa kìa. Có thay đổi sáng tạo, làm khác đi 1 chút. Hôm đó là sinh nhật mẹ tôi. Tôi làm 1 cái hộp đẹp, gói lại tử tế, rồi tôi đi đến 1 tiệm ăn trong vùng. Chỗ này họ bán khoai tây nghiền và súp lươn. Thay vì mua thức ăn thì tôi dùng tiền để dành mua 1 con lươn còn sống, dài cỡ 40cm, đang bò ngoe nguẩy. Tôi cho con lươn vào hộp quà và gói lại đẹp đẽ, gắn thêm chiếc nơ xinh xắn vào nữa. Trên đó tôi cài 1 cái thiệp nhỏ có ghi: Con trai chúc mừng sinh nhật Mommy. Đáng ra tôi nên là 1 diễn viên vĩ đại, đó là 1 nghề nghiệp tiềm năng, nhưng nó đã bị tiêu tan khi tôi xuất gia.

Kể thêm cho bạn 1 chuyện phụ nữa, khi tôi học tiểu học và trung học, có 1 người rất nổi tiếng học chung, bạn có biết người đóng vai giáo sư Snape trong Harry Porter 0?  Chúng tôi cùng học 1 trường. Thấy tôi có giống anh ta 0? Tôi có vài kỹ năng diễn xuất đấy.

Tôi đưa gói quà cho mẹ tôi và nói: chúc mừng sinh nhật mẹ yêu. À tôi 0 xúi con gái bạn chuẩn bị quà SN năm sau cho bạn như vậy đâu nhé.  Nhưng mà tôi đã tặng quà cho mẹ tôi như vậy đó. Mẹ tôi thật xúc động và ngạc nhiên, bà nói: Ôi con trai, cảm ơn con rất nhiều. Món quà này mới tuyệt vời làm sao. Mẹ rất thích món quà này. Rồi mẹ tôi mở gói quà ra và hét to lên: AHHHHHH!!!  Tôi còn nhớ là con lươn ấy nó ngóc đầu lên và nhìn mẹ tôi. Diễn thật xuất sắc!!! Và vì là 1 đứa trẻ thông minh nên tôi biết, các bạn cũng vậy, nên có chiến thuật chạy trốn khi gây chuyện rắc rối gì đó. Tôi chạy đi trốn và chờ vài giờ sau khi mẹ hết giận thì mới quay về. Như vậy thì tôi có phải là đứa trẻ tốt 0? Có à? Bạn có ý tưởng rất khác biệt về tính tốt đấy. Nhưng mà mẹ tôi là dạng người chấp nhận điều đó.

Tôi kể chuyện này là vì bạn nên biết rằng, khi khởi đầu, 0 ai hoàn hảo cả. Có những lúc bạn làm những chuyện ngớ ngẩn. Tôi đã kể cho các cháu tôi nghe tôi và em trai tôi lớn lên thế nào. Và các cháu rất yêu thích những khoảnh khắc trong câu chuyện đó. Nó làm cho cha của chúng thật hơn, chúng hiểu hơn chứ không như 1 ông Thánh sống trong nhà. Những sự thật mà bạn đối diện trong cuộc sống ấy rất quan trọng. Khi bạn truyền cảm hứng cho người khác bằng những câu chuyện thật, trung thực, với sự quan tâm như thế, bạn có thể học hỏi từ lỗi lầm và khi đó bạn học được cách quan tâm đến người khác.  Quan tâm đến người khác thì vui hơn là làm người khác tổn thương để tiêu khiển. Khi học được cách quan tâm , điều đó khiến tôi trở thành 1 thầy giáo tốt khi tôi đi dạy, và hy vọng là cũng giúp tôi thành 1 vị Sư tốt. Vì có nhiều vị Sư quan tâm đến tôi, quý tôi, tôi 0 cần phải nhắc họ là đừng đi đường này, đừng đi đường kia, tự họ ý thức được nên làm thế nào. Đó là cách bạn giáo huấn các Sư và tự giáo huấn mình. Khi gặp bất kỳ khó khăn nào trong đời, khổ đau nào trong đời, bạn làm gì? Hãy làm theo con tim, đừng theo lý trí.

Rất thường khi người ta đặt ra quy định, luật lệ, ngày trước tôi thường hay nổi loạn với chúng, nhưng càng nổi loạn, tôi càng giữ giới. Làm sao mà được vậy? Là vì tôi 0 thấy có lý do gì để làm hại hay làm đau chúng sinh khác. Sáng nay tôi gặp vài người tại tòa nhà Dhamma, tôi nói với họ rằng tôi rất thương cảm với các chúng sinh như  loài chuột. Lần cuối cùng tôi sát sinh là giết 1 con chuột. Khi đó cha tôi vừa mới mất, tôi 16t, mẹ tôi ở nhà 1 mình và trong nhà xuất hiện 1 con chuột mà mẹ tôi rất sợ chuột. Nên tôi dùng cái bẫy để bắt nó rồi giết. Hôm đó tôi cảm thấy rất tồi tệ, là 56 năm về trước. Tôi vẫn còn nhớ nó là con chuột xinh đẹp, khi tôi bỏ nó vào thùng rác, nó vẫn còn ấm. Tôi cảm thấy việc giết con chuột thật là tội lỗi. Tôi vuốt ve nó khi mang nó bỏ vào thùng rác. Tôi 0 nên giết rồi bỏ nó vào thùng rác như thế. Nó 0 đáng bị như vậy, nó là 1 chúng sinh dễ thương, bạn có thể chạm vào và vuốt ve nó, rất sạch sẽ. Khi cảm thấy như vậy, từ hôm đó, bạn 0 muốn giết hại bất cứ con vật nào hay người nào. Bạn có thể cảm nhận được 1 con vật bé nhỏ có cuộc sống của nó. Như vậy, tôi có thuộc dạng ng tử tế 0? Có à? Thật  tuyệt vời.

Cho nên khi có người nói với tôi rằng họ cho bọn chuột ăn bên ngoài nhà, rồi ông chồng nói rằng: thôi thôi, em nên giết chúng chết. Tôi nói rằng: với cô, 1 phụ nữ, cô nên tử tế với bọn chuột, cách của tôi là, cho chúng ăn nhiều đồ ngon, tử tế vào, ăn bên ngoài nhà ấy. Và như vậy chúng sẽ no béo không chui vừa lỗ chuột để vào nhà cô nữa. Đó là cách hay để chúng 0 vào nhà. Cách này vui và hạnh phúc nhiều lắm. Đó là lý do tại sao khi đến tu viện này, bạn thấy có rất nhiều chim và những con vật nhỏ bé khác ở ngoài kia. Chúng 0 bao giờ làm hại hay làm tổn thương bạn. Công việc của chúng ta là học các sống chan hòa với chúng.  Tôi phải công nhận là tôi rất vui khi đi khất thực trong tu viện, khi đi xuống cầu thang thấy mấy con vẹt đang đứng chờ sẵn ở đó. Tôi biết chúng nhiều năm rồi. Mấy con vẹt sống rất lâu năm và chúng thật tuyệt vời. Đôi khi chúng rất dạn người. Có mấy vị Tỳ kheo hay Sadi, cho các món ngon nho nhỏ như hạt điều hay cái gì đó vào trong tay áo và con vẹt nhỏ chui vào để nhặt lấy rồi bay đi. Chúng tin tưởng các nhà Sư và những người sống ở tu viện Bodhinyana.  Sự tin tưởng đó thật tuyệt vời. Chúng sinh thuộc nhiều loài khác nhau, con người, các con vật có thể chung sống chan hòa và hòa bình với nhau. Và tôi thích cảnh tượng đó. Có thể là hơi khác với suy nghĩ của nhiều người , tôi yêu thích sống chan hòa với những thứ khác nhau xuất hiện trong đời tôi. Có khi bạn thất vọng vì việc gì đó 0 xảy ra như ý bạn muốn, với tôi đó 0 phải là khổ. Đó chỉ là 1 cách nhìn khác về cuộc sống. Có khi họ 0 đi theo con đường bạn muốn. Bạn học được rất nhiều từ đó. Bạn nói: xin cảm ơn vì điều đó.

Tôi nhớ trước đây có câu chuyện như thế này, 1 câu chuyện đáng sợ nhất trong đời tôi, à Sư này mỉm cười vì Sư biết tôi sắp kể cái gì: khi còn trẻ, lúc đang học đại học, chúng tôi đi dự đám cưới 1 người bạn sinh viên trong lớp. Sau đó, 4 hay 5 người chúng tôi đi dạo và nói chuyện phiếm, nói về đủ chuyện ngớ ngẩn tào lao trên đời. Chúng tôi hỏi nhau ai sẽ là người cưới vợ kế tiếp. Chúng tôi nhìn nhau rồi nói: à chắc là Jeff là người kế tiếp rồi. Rồi chúng tôi nhìn hắn, suy nghĩ và nói: ồ, 0 đâu, ai thèm lấy nó. Rồi chúng nhìn tới tôi và chỉ tay nói: hay Peter là người kế tiếp? Chắc Peter sẽ là người kế tiếp.  Khi chưa xuất gia thì tôi có tên là Peter. Rồi mấy đứa bạn nhìn tôi và nói: ồ 0 đâu, bà già nào thèm lấy nó. Và rồi khoảnh khắc đáng sợ xuất hiện. 1 cô gái trẻ đứng kế bên tôi ghé tai tôi thì thầm: có em nè!

Ahhhh!!! Đáng sợ thật chứ. Đó là lúc đáng sợ nhất trong đời tôi. Thật ra  vấn đề 0 nằm ở chỗ cô ấy mà là ở chỗ tôi. Là tôi 0 quan tâm. Sau đó tôi thường kể cho mn nghe, 1 trong những anh hùng, 1 trong những cô gái mà tôi yêu nhất trong đời, 1 trong những cô bạn gái của tôi, cô ấy bỏ tôi. Cám ơn cô ấy nhiều lắm. Bây giờ nếu gặp lại, tôi sẽ lạy cô ấy 3 lạy, cám ơn vì đã thả tự do cho tôi để tôi trở thành 1 Tỳ kheo tận hưởng hạnh phúc nhiều đến vậy.  Đó là 1 trong những lý do, những điều này xảy ra là hoàn toàn bình thường trong cuộc sống. Tôi phải công nhận là 1 trong những nguyên nhân tôi thấy vô vọng với những mối quan hệ, vì khi tôi an trú trong thiền, tôi tận hưởng thiền lạc nhiều hơn là niềm vui từ các mối quan hệ . Khi bạn nhập thiền sâu, thì ít đau khổ hơn nhiều, an lạc, tốt đẹp hơn nhiều. Tôi nhận ra rằng khi hạnh phúc như vậy rồi, thật sự ta 0 cần các mối quan hệ. Và thật sự là tôi lại có 1 lượng khổng lồ các mối quan hệ , thậm chí khi là 1 nhà Sư, có mối liên hệ với từng người trong các bạn. Tôi trở lại đây và nhận ra từng khuôn mặt của các bạn và tôi có cảm giác thật tuyệt vời thấy các bạn như người 1 nhà. Tôi đã từng nói rằng rất nhiều, mới đây, tôi  cố gắng giải thích tôi cảm thấy như thế nào khi tôi sang Thái Lan, Tôi gặp lại những người đã nhiều năm 0 gặp và tất cả đều như bạn bè. Những người tôi đã quen biết nhiều năm, họ cúng dường vật thực cho tôi, tôi giải đáp thắc mắc cho họ khi họ dự các khóa tu thiền. Họ chăm sóc cho tôi và tôi 0 chỉ xem các bạn như khách hàng, như thiền sinh, học trò, hay đệ tử mà xem như gia đình, là từ tốt nhất có thể dùng, Từng người trong các bạn đến từ những quốc gia khác nhau, đã nói cho tôi nghe rất nhiều chuyện qua năm tháng, và tôi biết nhiều người trong số các bạn dù là nhiều bạn chỉ nghe tôi nói chuyện. Tôi có thấy những quyển sách như những quyển cha-ching book (sách dạy tài chính cho trẻ em của Prudential) ở Indonesia.

Đó 1 mối liên kết với các bạn, bạn biết tôi quan tâm , tôi trao tặng, bạn muốn thì có thể phục vụ bất cứ cái gì trong khả năng, đó là 1 dạng mối quan hệ, mối liên kết mà tôi cảm thấy ở đây. Tôi 0 biết bạn cảm thấy thế nào. Lòng từ bi và tử tế khi được quan tâm đến các bạn trong khả năng của tôi, như thế là quá đủ, làm như vậy cũng có nghĩa là 0 có đau khổ . Vì các bạn cho đi  mà 0 mong đợi đền đáp. Theo cách mà tôi được dạy dỗ từ thầy Ajahn Chah , cho đi mà 0 mong nhận lại, 0 trông mong bất cứ điều gì. Bạn chỉ cho đi để phục vụ, và niềm vui là khi thấy rắc rối và khó khăn của mọi người như tan biến đi. Đó 0 phải là lý luận bằng đầu óc, như khi còn trẻ tôi đã viết những quyển sách lý luận từ lý trí.

Còn bây giờ, đau khổ là gì? Là những điều thật sự ràng buộc các bạn vào thế tục này.  Khi đến lúc phải  buông bỏ chúng, bạn 0 thể buông bỏ. Đau khổ giống như gánh nặng mà bạn mang trên lưng , hết lần này đến lần khác bạn 0 cho phép mình đặt nó xuống để cảm thấy thư thái nhẹ nhàng. Bạn 0 cần gì cả, bạn 0  muốn gì cả và bạn 0 dựa dẫm, phụ thuộc vào người khác. Bạn biết 0, chỉ vì cái cảm giác gọi là tự trọng, giá trị bản thân, giá trị của cái tôi.

Thật tuyệt vời khi bạn thấy giá trị nơi những thứ mà mọi người 0 thể nhìn thấy. Tôi đã từng kể về mỗi lần tôi bái lạy tượng Phật, đức hạnh, bình an và lòng nhân ái. Vì những điều đó mà tôi lạy Phật. Đó là những điều mà tôi tôn thờ, tôi thấy xứng đáng để tôn thờ. Đức hạnh , an bình, ôi An bình thật là tuyệt diệu, tôi an trú trong sự an bình đó . Khi ấy tôi chỉ thấy có an bình trên thế giới.

Thật tuyệt vời khi trở lại Perth, 0 đọc báo chí, tin tức, chỉ chơi giải đáp câu đố trên báo. Vì tôi thích chúng, nhưng đừng gửi thêm cho tôi nữa. Tôi có đủ rồi.  Chỉ có an bình trên thế giới và sự an tĩnh. Rất nhiều lần khi bạn chỉ nói chuyện về mọi thứ và đọc tin tức báo chí, tôi tưởng tượng khi bạn xem tin tức trên internet, tv, nói về tất cả những chuyện tiêu cực trên thế giới. Thật ra những người 0 làm gì sai trái,  chỉ làm những điều tử tế, tuyệt vời thì nhiều hơn. Họ thật là an bình, thật là tốt đẹp, chỉ quan tâm đến nhau. Nhưng rủi thay, người ta 0 đăng những tin ấy trên báo. Người ta 0 muốn xem những tin tức ấy (mà chỉ muốn xem tin giật gân). Tôi 0 hiểu tại sao tôi lại yêu thích xem chúng, những câu chuyện tử tế, những tin tức tốt lành, và nạp những tin tốt này vào trong tâm của tôi. Có 1 vị thẩm phán ở phía bắc của vùng Tây Úc, hôm đó 1 chú nhỏ người bản địa tới gặp ông. Chú này gây rắc rối rất nhiều lần. Lần này lại gây rắc rối. Trước đây ông đã cho giam giữ cậu nhỏ này rồi. Lần này ông thẩm phán chỉ nhìn chú 1 cái, ông nói: tôi giam cậu mấy lần và 0 có tác dụng gì cả. Giờ tôi sẽ mua cho cậu 1 chiếc xe đạp đua hiệu BMX nếu trong 3 tháng chú sống yên ổn, 0 gây rắc rối gì. Chú nhỏ nói: tôi quan tâm điều đó 1 cách nghiêm túc. Chú nhỏ ngạc nhiên khi lần này 0 bị tống giam. Chú cảm thấy sự tôn trọng và lòng từ bi nên sống tử tế 0 phạm lỗi gì. Và trên báo đăng chuyện vị thẩm phán trao tặng chiếc xe đạp đua BMX cho chú nhỏ đó: cám ơn cậu vì đã sống tốt, 0 gây rắc rối.  Các bạn thấy đó, những câu chuyện đẹp như vậy, là những hành động của lòng từ ái làm những việc theo cách đặc biệt khác với thông thường và nó có hiệu quả. Khi 1 đứa trẻ trên đời nhận thấy bạn 0 dùng hình phạt sẽ tạo ra sự khác biệt trong đời 1 con người. Chú nhỏ bất ngờ khi thấy được quan tâm. Và những câu chuyện tử tế như vậy tạo nguồn cảm hứng cho tôi, làm tôi lên tinh thần.

Tôi yêu thích những câu chuyện xuất phát từ lòng trắc ẩn, tử tế, trí tuệ như vậy. Đó là cách vượt qua đau khổ. Rất nhiều lần khi bạn lo lắng làm thế nào để giải quyết đau khổ trong cuộc sống, đừng làm theo cách cũ, đừng làm theo cách của Ajahn Brahm , đừng hỏi Ajahn Brahm để có câu trả lời, có nhiều điều trong cuộc sống mà tôi 0 biết. Vẫn có nhiều vị xin tôi lời khuyên hướng dẫn trong hôn nhân. Come on. Có khi tôi có 1 vài ý nhỏ để góp vào nhưng kiến thức của tôi về hôn nhân rất hạn chế. Về thiền định thì tôi có thể tư vấn vì tôi thực hành thiền rất nhiều.

Mới đây thì tôi nhận ra rằng cách thức , điều gì bạn thật sự làm thì 0 quan trọng, cái (đề mục) bạn đang tập trung vào 0 quan trọng; quan trọng là cách bạn buông xả thế nào, cách bạn giải phóng bản thân, cách bạn từ bỏ mọi thứ. Và bạn 0 thực hành thiền để đạt được cái gì đó. Bạn thực hành thiền là để nhận thấy bạn có thể buông xả thế nào, đạt được tự do thế nào.  1 trong những biểu tượng và là biểu tượng cuối tôi đề cập trước khi vào phần vấn đáp. Đã nhiều năm rồi tôi 0 nói về hình ảnh khinh khí cầu. Hãy tưởng tượng bạn là 1 quả khinh khí cầu, bạn ở trên mặt đất là vì có quá nhiều chấn lưu (đồ dằn, vật nặng để giữ cho khinh khí cầu 0 bay), có quá nhiều hành lý chất đầy trong túi của bạn. Rồi bạn bỏ đi gần hết những hành lý ấy, nhiều nhất có thể, nhờ vậy bạn có thể bay lên cao. Cảm giác bay bổng tự do ấy thật tuyệt vời. Rồi bạn thấy rằng mình chỉ bay cao tới đó thôi, 0 hơn. Thế là bạn phải bỏ bớt nhiều hơn nữa, bỏ luôn bữa trưa của bạn, bạn bay cao thêm chút nữa. Khi bạn bỏ hết tất cả mọi thứ đi thì bạn bay thật sự cao. Rồi bạn thấy chỉ bay cao tới đó, 0 cao hơn nữa. Làm sao bay cao hơn nữa để trở thành Stream Winner - Bậc Nhập Lưu? Cần phải bỏ bớt thêm nữa.  Thế là bạn bỏ luôn cái túi đựng, chính là thân này và 5 giác quan, chúng ta gọi là cái túi đựng. Lúc này bạn bay lên thật sự cao. Bạn tự hỏi bây giờ tôi phải bỏ bớt đi cái gì nữa?  Cái túi đã bỏ đi rồi, 0 còn hành lý gì nữa. Cái duy nhất bạn có thể buông bỏ lúc này là chính bạn. Vì thế bạn buông bỏ chính bạn, bạn biến mất xuống mặt đất. Cái khinh khí cầu bay đến Nibbana. Đó là vd của tôi về quả khinh khí cầu. Nó 0 hẳn là chính xác 100% nhưng khá chính xác. Đó là cách chúng ta buông bỏ đau khổ, phải buông bỏ hết mọi thứ. Bạn 0 cần gì cả. Bạn tự do. OK, Tôi ngưng ở đây, nếu không thì chắc là tôi nói chuyện kéo dài mãi mãi. Cám ơn các bạn đã lắng nghe.

Phần vấn đáp:

Hỏi: Mara – Ác ma là 1 chúng sinh có thật hay là 1 ý tưởng xấu?

Đáp: Là cả 2. Có 1 Mara là chúng sinh. Theo Phật Giáo thì trong cõi vũ trụ này, Mara là vị thiên chủ cai quản cõi trời Dục Giới cao nhất - Tha Hóa Tự Tại Thiên. Tôi gọi Mara là kẻ thích kiểm soát, thủ lĩnh của vũ trụ, cõi Dục Giới này. Vị này thích sử dụng quyền lực trên tâm trí người khác, vì vậy người ta gọi vị ấy là kẻ cám dỗ. Khi có 1 vị Phật xuất hiện và giúp các chúng sinh giác ngộ, được tự do, thoát khỏi Mara. Mara ghét điều đó. Vị ấy muốn chắc rằng mình vẫn có thể kiểm soát được mọi người. Khi bạn hoàn toàn tự do, giải thoát, thì Mara 0 thích. Vậy bạn đã tự do giải thoát chưa, hay vẫn còn bị Mommy kiểm soát? Ồ 0, 0 nên gọi Mommy là Mara chứ nhỉ?

H: 4 câu hỏi. Tôi đọc câu số 4 trước.

H1: Thưa Thầy, ở Malaysia, con là 1 nhân viên y tế. Con cảm thấy kiệt sức khi giải quyết khối lượng lớn công việc, thời gian làm việc dài và khốc liệt. Xin Thầy cho lời khuyên. Con cảm ơn Thầy.

Đ: Khi bạn có khối lượng công việc nặng nề, Sếp của bạn muốn điều gì? Điều họ thật sự muốn từ bạn là năng suất công việc cao. Không phải muốn bạn luôn có mặt tại nơi làm việc, mà thời gian bạn làm việc tại đó luôn hiệu quả, có kết quả tốt. Và tất cả chúng ta đều biết rằng, lý do làm bạn cảm thấy kiệt sức là do thiếu nghỉ ngơi. Khi Malaysia còn là thuộc địa của Anh, 1 trong những lý do mà họ rất thành công là do họ có thời gian nghỉ giữa giờ để dùng trà vào buổi sáng và buổi chiều, và có nhiều buổi nghỉ giữa giờ dùng trà như thế. Thậm chí ở Úc, có những ngôi nhà được xây dựng đúng tiến độ, họ xây nhiều ngôi nhà với giá 0 đắt,  làm sao lực lượng lao động Úc có thể làm được như thế? Họ có thời gian nghỉ tay gọi là smoko vào buổi sáng và smoko vào buổi chiều. Khi người ta làm việc liên tục mà 0 nghỉ ngơi 1 chút thì năng suất làm việc sẽ giảm.  Khi bạn nghỉ giữa giờ khoảng 15’ vào buổi sáng và 15’ vào buổi chiều, bạn nghỉ tay 1 chút và dùng 1 tách trà hay café gì đó, gác chân lên bàn, 0 ai thấy bạn đâu, và thư giãn, họ cho rằng bạn đang phí phạm thời gian. Đó 0 phải là thời gian phí phạm mà là thời gian tái tạo năng lượng, tái tạo khả năng làm việc hiệu quả. Lực lượng lao động hiện nay 0 làm việc hiệu quả, họ 0 biết cách nghỉ ngơi, chỉ cần 15’. Havard gọi đó là khoản đầu tư vào thời gian. Nếu có ai muốn thấy 1 vd về việc này, có lẽ tôi nên kể về trung tâm Dhamma Loka này, bản thảo đầu tiên của quyển ‘ Mở Cửa Tâm Hồn’, tôi đã viết, 0 phải đánh máy mà viết tay lên giấy trắng. Lúc đó tôi đang có khóa thiền nhỏ của riêng mình trong 1 dịp an cư mùa mưa (giống nhập thất). Và mỗi ngày tôi bỏ ra 1 giờ để viết ra những câu chuyện trong quyển sách này. Chỉ 1 giờ mỗi ngày thôi nhưng tôi thực hiện rất nghiêm túc. Tôi mất 13 ngày là viết xong ½ quyển. Tôi có bản thảo đầu tiên và nó hầu như là hoàn hảo. Mọi người đều biết đó là gì nhưng họ chưa từng thấy nó trên Macbook hoặc bất cứ loại gì khác. Bạn 0 thấy nó trên MacBook vì bản này tôi viết tay. Có rất ít lỗi. Và tôi đã giữ bản thảo ấy trong nhiều năm. Chỉ đơn giản là vì nó truyền cảm hứng cho tôi. Đó là bằng chứng rằng khi bạn có tâm an tĩnh, bạn thật sự có thể tạo ra những kết quả tuyệt vời rất nhanh chóng mà 0 cần nỗ lực gì nhiều.  Ngay cả trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, nếu bạn có thể nghỉ giữa giờ 5 hay 10 phút trong phòng, 0 làm gì, chỉ ngồi đó yên lặng để cho tâm an bình, hay là 15’ thiền theo hướng dẫn. Rất hữu ích. Bạn sẽ thấy đúng là trong 15’ ấy bạn 0 làm việc, nhưng thành thật mà nói, sau đó bạn làm việc rất hiệu quả, chất lượng cao khi bạn biết nghỉ tay giữa giờ 1 chút. Bạn trở về nhà ít mệt mỏi bực bội hơn hẳn.

H2: Có thể thiền trong khi đang có các hoạt động được 0? Có thể thiền trong suốt cuộc đời? Xin Thầy định nghĩa về thiền 1 cách đơn giản. Khi nào bắt đầu, khi nào kết thúc. Bản chất của thiền là gì?

Đ: Bản chất của thiền, có 1 từ trong tiếng Pali là Samadhi, nghĩa là tĩnh lặng.

Có thể thiền trong khi đang có các hoạt động được 0? Cơ bản là được, nhưng nếu bạn muốn thật sự vào các tầng thiền sâu hiệu quả với sự tĩnh lặng cao độ thì 0 thể có hoạt động được. 

H: em trai của con vô trách nhiệm và ích kỷ làm con rất đau khổ trong nhiều năm. Con đã từng đối xử với em bằng lòng từ ái và tử tế nhưng bây giờ con phát mệt và ghét nó,

Đ: Xin hãy nhớ rằng, những gì đã làm thì đã là quá khứ. Bạn 0 quay ngược lại được. 0 thể ước điều đó đừng xảy ra. Ghét 1 người thì 0 ích lợi gì. Bạn ghét thì cũng 0 thể xóa được những gì em bạn đã làm. Thay vì ghét những người làm tổn thương bạn thì hãy học cách tự bảo vệ mình để có thể sống hạnh phúc, sống tốt, tự bảo trọng. Bạn sống tách riêng ra. Đôi khi ng ta sống thiếu trách nhiệm, ích kỷ, 0 hẳn là họ xấu, họ vẫn còn đang học hỏi từ cuộc sống, họ chưa phải là bậc thông tuệ, vẫn còn ngốc nghếch. Vì thế, bạn phải biết tự bảo vệ mình. Sự ngốc ngếch của em bạn có thể gây tổn thương nhưng đừng để nó làm bạn tổn thương thật sự, đừng mang lòng sân hận với em mình. Có thể 1 ngày nào đó, em bạn vì ngốc nghếch mà làm những chuyện rất tồi tệ tự làm bản thân anh ta tổn thương , vì thế hãy có lòng tha thứ, tử tế với em mình. Tha thứ là 1 phẩm chất đẹp tuyệt vời. Có lần 1 người họ hàng hỏi tôi là nên tha thứ cho bạn đời bao nhiêu lần, tôi luôn trả lời là: chỉ cần thêm 1 lần nữa thôi. Tha thứ là hành động rất đẹp. Nó tạo nguồn cảm hứng trong đời. Sự giận dữ và trả thù chỉ khiến thế giới này trở nên bạo lực, khủng khiếp

H: Thưa Thầy, khi ngồi thiền con 0 có tâm tham, sân, ý nghĩ độc hại nhưng đầu óc đần độn u mê , 0 thấy có niềm vui hay hạnh phúc nào thì phải làm sao ạ?

Đ: Sự đần độn u mê, tôi nghĩ là các nhà tâm lý học và các bác sỹ tâm lý đồng ý với tôi về điểm này: có rất nhiều người 0 thực sự biết sự u mê đần độn nghĩa là gì. Vì thế nếu bạn thật sự khám phá ra sự đần độn u mê và làm 1 cái nghiên cứu tiến sỹ về nó. U mê đần độn là gì, nó như thế nào? Đó sẽ là 1 trong những đề tài hấp dẫn nhất trên thế giới. Nếu bạn là 1 chuyên gia nghiên cứu về đần độn u mê, đó sẽ là 1 điều tuyệt vời trong cuộc sống. Chưa có ai làm chuyên gia trong lãnh vực đó hết. Vì thế trước tiên bạn hãy là 1 tiến sỹ nghiên cứu về u mê đần độn trước đã. Bạn sẽ là người đầu tiên làm đề tài đó.  Tôi nói như vậy vì bạn có thể là người đầu tiên làm điều gì đó nguyên bản. Khi bạn nhìn vào xem đần độn u mê là gì. Nó là gì? Bất cứ điều gì bạn nhìn vào và lưu lại đó đủ lâu, nó sẽ trở nên thú vị. Điều thường xảy ra khi tôi ngồi thiền là thấy mệt mỏi. Vì bạn đi vòng quanh (thiền hành) rất nhiều và bạn mất ngủ nhiều. Đôi khi tôi chỉ nhắm mắt lại và cảm thấy u mê, lờ mờ. Vậy Ajahn Brahm, u mê đần độn là gì? Nó kéo dài bao lâu? Khi u mê thì bạn sẽ luôn cảm thấy có cùng cảm giác nơi thân, còn tâm bạn cảm thấy thế nào? Nó trở thành 1 đối tượng/cảnh của chánh niệm.  U mê đần độn, nó giống như niệm xứ (satipatthana) thứ 5. Vì thế bạn nhìn ngắm nó, tôi có ý muốn nói là hãy hành động. Bạn nhìn ngắm nó, cảm nhận nó, hiểu nó đến từ đâu, cái gì là vật thực nuôi dưỡng sự u mê này, tại sao nó lại kéo dài, nó thật sự là u mê hay chỉ là 1 chút lơ mơ , nó có đến rồi đi 0, Cái gì có tương quan, liên kết với u mê đần độn và cái gì 0? Giống như khi có cái gì đó trong tâm , bạn cảm thấy nơi thân thế nào? Nó có ảnh huởng gì đến hệ hô hấp của bạn 0? Nó có làm thay đổi nhịp thở của bạn 0? Vì bạn biết, khi phấn khích thì ta thay đổi nhịp thở, vậy u mê đần độn ấy ảnh hưởng đến nhịp thở của bạn như thế nào? Cách ngủ của bạn, với u mê đần độn thì bạn có ngủ say 0? Nếu nó làm bạn thật sự ngủ say thì u mê đần độn là điều rất thú vị trên đời này. U mê 0 còn là vấn đề nữa. U mê đần độn là thái độ bạn có trong cuộc sống.  Vì thế đó là 1 trong những lý do tại sao thay vì có thái độ u mê đần độn trong đời, bạn hài hước với cuộc đời. Con vật nào đần độn nhất trên đời? 0 ai trả lời được. Vậy thì bạn cũng khá là u mê rồi. Con Lười à? À bạn biết đó là 1 con vật và nó cũng hôn trầm thụy miên, uể oải lờ đờ nữa. Hãy kể chuyện cười. Tôi luôn nói rằng tôi luôn nhìn khán thính giả khi nói chuyện, nếu tôi 0 kể chuyện cười gì đó thì các bạn dễ buồn ngủ. Vì thế đây là chuyện cười kể về hậu khóa tu thiền. Tôi vừa mới có 2 khóa tu thiền.  Có 1 thiền sinh, sau khóa tu thiền 9 ngày, anh ta phải trở lại làm việc. Và anh ta làm việc tại sở thú của Perth.  Sáng hôm đó anh ta đi làm, anh đi bộ rất chậm khi làm việc. Khi người đứng đầu sở thú thấy anh ta trở lại làm việc, ông nghĩ: ồ anh ta chắc là vừa mới dự khóa tu thiền đây. Rồi anh ta đi đến người đứng đầu trông coi sở thú và nói: Sếp … ơi … hôm … nay … tôi… sẽ … làm …. việc … gì…??? Anh ta nói rất chậm. Và ông Sếp biết phải làm gì với anh ta: OK hôm nay anh sẽ trông coi chuồng rùa nhé.  … Vâng … thưa …. Sếp … tôi …. sẽ …. chăm …. sóc …. mấy …. con …. rùa. Rồi anh ta đi đến chuồng rùa. Ông Sếp hơi lo lắng khi thấy anh ta có vẻ rất bình an hôm đó . Sau 1 vài giờ, ông Sếp đi đến chuồng rùa xem sao. Cửa chuồng mở rộng, và các con rùa đã trốn đi hết. Ông Sếp hỏi: anh làm gì thế? Anh nhân viên thiền sinh trả lời: …. à … tôi …. mở …. cửa …. chuồng …. rùa …. Và …. ồ …. đám …. rùa  …. tẩu …. thoát…. Chúng vốn là chậm chạp, mà còn tẩu thoát được ấy. Cho nên khi bạn thực hành thiền nhiều giống như tôi, bạn sẽ thấy những con rùa chạy rất nhanh. 

H: Con đang gặp tình trạng hơi khó xử, đôi khi con muốn thực hành việc chấp nhận (buông xả) trong khi là 1 người năng động trong xã hội hiện đại, con nghĩ con nên là 1 nhà hoạt động , có vẻ như khó làm 1 nhà hoạt động tích cực mà lại có thái độ chấp nhận như vậy.

Đ: đôi khi bạn muốn làm 1 nhà hoạt động, cảm giác thế nào? Tôi phải công nhận là 1 trong những kinh nghiệm mà tôi có , tôi cũng là 1 nhà hoạt động khi còn ở đại học. Rồi sau đó tôi nhận ra rằng người ta không đủ năng lực để làm một nhà hoạt động , họ bắt đầu ném đồ đạc vào cảnh sát , phá hủy nhiều thứ, 1 điều mà chưa bao giờ tôi nghĩ là người ta trở nên rất giận dữ , thất vọng, họ phá hủy  nhiều thứ, điều đó 0 phải là nguyên nhân tại sao bạn trở thành nhà hoạt động. Có lần tôi sắp có buổi nói chuyện vào ngày hạ chí. Ngày hạ chí ở Stonehenge ở Anh UK, họ ném sơn vào tất cả những tảng đá lớn ở Stonehenge. Bạn cần làm như vậy để làm gì? Làm vậy 0 có đạo đức. mà đạo đức thì rất quan trọng đối với những hoạt động tích cực. 1 trong những bộ phim mà tôi đã xem vì người ta nói là tôi cần phải xem, chúng rất quan trọng, đó là phim về Mahatma Gandhi. Vị ấy là 1 nhà bất bạo động dù  bị bỏ tù vài lần khi  còn trẻ, và vị ấy đã đẩy được quân Anh ra khỏi đất nước Ấn Độ bằng bất bạo động. Vị ấy đã làm được 1 điều 0 thể tin được. Quyền lực đạo đức của vị ấy rất mạnh mẽ . Quyền lực đó truyền cảm hứng cho mọi người mà quân Anh 0 thể sánh bằng. Tôi nhớ cảnh trong phim  vị tướng Anh nói : ông nghĩ rằng quân Anh sẽ đi ra khỏi Ấn Độ sao? Ông trả lời: vâng. Không phải là bị đánh bật ra khỏi Ấn Độ mà là đi ra khỏi nước Ấn Độ. Đó là 1 trong những hành động vĩ đại nhất của nhà hoạt động mang lại tự do cho đất nước mình bằng bất bạo động. Những điều như vậy mang lại nguồn cảm hứng cho tôi và những người khác. Vì thế nếu bạn muốn trở thành 1 nhà hoạt động, xin hãy an hòa, đừng phá hủy. Bạn có thể ném sơn vào tôi nhưng tôi sẽ 0 ném sơn vào bất kỳ ai. Điều đó có trả lời được cho thắc mắc của bạn 0?

Dạ thưa có.

H: Câu hỏi của con là về các chướng ngại. Khi thầy bắt đầu làm 1 nhà Sư, Thầy làm thế nào để xử lý những chướng ngại còn lại của thời cư sỹ? Vì với con, con muốn như thầy nói, sử dụng hiệu quả thời gian trống, nhưng con bị chướng ngại như là hay mở phone ra kiểm tra tin,  lướt mạng hay là quan tâm đến công việc, đó là chướng ngại cho sự bình an, hay khi con trở về nhà sau 1 ngày làm việc đầy căng thẳng thay vì thiền thì con hay ăn (vặt) sô cô la và trái cây. Con muốn hỏi khi thầy có cảm xúc và cảm thọ khó khăn khi theo học với Thầy Ajahn Chah, làm sao thầy thực hiện được việc giảm bớt chướng ngại hay là chỉ làm bạn với những trở ngại đó?

Đ: Cám ơn bạn, câu hỏi thật xuất sắc. Khi còn là 1 Sư trẻ, bạn có những khoảnh khắc đó, sự tự do khỏi những chướng ngại đó khi bạn thiền. Tôi luôn quán chiếu lại khi cảm thấy có 1 buổi thiền tốt xem nó như thế nào mà làm bớt đi chướng ngại và 0 muốn gì cả. Có những lần, ngay cả trong năm đầu tiên làm nhà Sư ở Thái Lan, chúng tôi có 1 buổi lễ và sau đó là vệ sinh dọn dẹp. Chúng tôi làm xong rất sớm và rồi tôi ngồi trong rừng trên 1 cái ghế dựa.  Có 1 cái ghế dựa ở đó. Và tôi có, rất xin lỗi, là 1 chai Pepsi Cola và 1 tờ tạp chí như để tự thưởng cho mình, tôi nhớ về khoảng thời gian đó, 0 có lúc nào trong đời dễ chịu hơn, tôi cảm thấy ngây ngất. Tôi có 1 tờ tạp chí, 1 chai Pepsi và thời gian rảnh muốn làm gì cũng được. Với tôi đó là sung sướng hạnh phúc, là sự giàu có của 1 nhà Sư. Tôi 0 tìm kiếm 1 ngôi nhà to, nhiều tiền trong tài khoản ngân hàng, tôi chỉ cần 1 chai Pepsi , 1 tờ tạp chí. Bây giờ tất nhiên là trên cả tờ tạp chí, chai Pepsi ấy hay là chiếc ghế dựa, tôi 0 cần chúng nữa. Điều tôi muốn, điều tôi cần là hài lòng , ngày càng dễ dàng đạt được sự hài lòng.

Âm nhạc trước đây mà tôi thích là của 1 thanh niên trẻ, Jimmy Hendrix, rồi tôi nhận thấy nó thật ồn ào, sau đó thì tôi thích tiếng gió xào xạc lùa qua rặng cây, tiếng giọt mưa rơi trên lá sau cơn mưa lớn vào mùa mưa. Đó là những âm thanh yêu thích của tôi. Từng chút một, điều làm tôi hài lòng là những điều dễ dàng và tinh tế. Đó là lý do tại sao tôi nghĩ tất cả những chướng ngại đến từ việc ta tìm kiếm sự hài lòng, muốn cái gì đó và nó 0 làm ta hài lòng. Ta muốn nhiều hơn nữa hay ta thất vọng về nó. Bạn 0 bao giờ đạt được mục tiêu hài lòng đó. Sự sân hận khi đổ lỗi cho người khác , cho rằng sự xuất hiện của họ làm phiền ta giống như đổ lỗi cho con muỗi. Con muỗi sống đời của nó. Nó cần máu để sống. Nếu nó thấy bạn ở gần thì sẽ đến để lấy 1 ít máu thôi.  Sao lại phiền giận con muỗi? Vì những tranh đấu đó hay cố gắng tìm kiếm sự hài lòng hay  cố gắng tiêu diệt sự phiền bực sẽ làm ta mệt mỏi >> uể oải buồn ngủ (hôn trầm thụy miên) đến từ đó. Hay là khi quan tâm đến những cái chết, tôi cảm thấy bồn chồn bất an. Tôi đã 0 thể tìm ra phần giữa và phần cuối của những chướng ngại đó, là hình thức vi tế nhất của hoài nghi (hoài nghi chỉ thật sự hết khi 1 người có thể thiền quán và thấy được quá khứ tương lai của mình). Tôi phải mất nhiều năm để hiểu ra những chướng ngại đó thật sự là gì. Nó 0 thật sự làm tôi phạm giới. Chỉ là khi tôi bắt đầu nhớ lại các đời trước, khi hành thiền, tôi để ý thấy khi có những  hồi tưởng về những kiếp trước như vậy, thấy lúc tôi ở trong 1 cái sân giữ xác , tôi có thể nhớ lúc tôi còn là 1 em bé, tôi thấy mình ở ngay đó. Và cuộc sống giống như 1 vòng lặp 0 đòi hỏi phải có sức mạnh tâm linh, nhưng khi bạn có thể nhớ lại những lúc ấy, có 1 điều kỳ lạ là tôi 0 có nghi ngờ gì cả. Tôi biết đó chính là tôi khi còn là 1 em bé, dù là 0 thể nào (vì bây giờ tôi đã lớn) nhưng tôi biết như vậy. Tôi thấy 0 có nghi ngờ gì , bây giờ tôi hiểu đó là gì. Những lần tôi cố gắng dùng lý trí để nghĩ thì nó 0 đúng (tức 0 phải tiền kiếp, thấy rõ ràng trước mắt và 0 có nghi ngờ gì thì mới đúng là nhớ lại tiền kiếp).

H: Là như thế nào,  Khi thầy bắt đầu trải nghiệm, con đoán 0 phải là cố gắng hài lòng trong thiền, 0 cố gắng đặt ra mục tiêu  ….

Đ: Tôi 0 biết từ đâu mà chúng ta có những ý tưởng rằng phải có những mục tiêu trong đời, nhưng đôi khi ta cố gắng tìm hiểu nó, ta thấy nó đến từ thầy cô, cha mẹ của bạn, và chúng ta cố gắng làm hài lòng người khác. Tại sao chúng ta lại làm như thế, vì chúng ta 0 biết bất kỳ điều gì là tốt hơn, nhưng rồi sau đó bạn trở thành 1 con người của chính bạn, bạn phát triển trí tuệ của mình, 0 chỉ trí tuệ mà cả trí tuệ cảm xúc nữa. Đôi khi người ta hỏi bạn muốn mục tiêu cho cuộc đời để làm gì, bạn cứ để mọi việc tự nhiên 0 được sao? Như vậy có khi lại làm bạn hài lòng hơn nhiều. Vì những mục tiêu mà chúng ta cố gắng để đạt được đều là ngoài tầm với. Khi cố gắng tiến gần đến nó, chúng ta 0 thể thực sự chắc chắn là sẽ đạt được nó. Những câu hỏi của bạn rất sâu sắc. Cảm ơn bạn rất nhiều.