How To Deal With Rejection – Ứng Phó với Sự Từ Chối - 

Thầy Ajahn Brahm – 28/02/2025

Có lần tôi đọc lại điều mà tôi đã viết trong phần giới thiệu của 1 quyển sách dạy nấu ăn, dùng để gây quỹ xây dựng tu viện ở Newsbury, Victoria. Tôi có nói trong phần giới thiệu rằng đất nước Úc được bắt đầu với 1 đầu bếp, là thuyền trưởng Cook (đây là tên riêng của vị thuyền trưởng và cũng có nghĩa là đầu bếp, ông là người Châu Âu đầu tiên phát hiện ra nước Úc). Kế đến tôi nói rằng tôi có vài công thức nấu ăn mà tôi đã dùng thử. 1 trong số đó là món ếch luộc với cơm, hy vọng là các bạn biết câu chuyện này rồi. Đó là thời gian tôi tu học ở miền đông bắc Thái lan và thức ăn rất khó ăn. Thật ra ẩm thực Thái Lan thì ngon nhưng vùng này là nơi nghèo nhất Thái Lan và dân chúng có gì ăn nấy, 0 có chọn lựa nào khác, chỉ đủ để sống. 1 ngày thì trong bình bát của nhà Sư có nếp và 1 con ếch luộc đặt lên trên, là bữa ăn duy nhất trong ngày, 0 có gì khác. Trước khi xuất gia làm nhà Sư thì tôi ăn chay. Con ếch đó được luộc, 0 phải chiên, 0 có nước sốt, nước tương hay muối gì hết. Lúc đó thì tôi cực kỳ gầy ốm. Ốm đến nỗi khi tôi đến tu học ở tu viện của Ajhan Maha Bua, là nơi có luật lệ rất nghiêm nhặt (tu đầu đà). Tôi đã được cảnh báo trước rằng 0 ai được ăn trước khi Ngài ấy ăn, và khi ngài bỏ muỗng xuống thì mọi người cũng phải bỏ muỗng xuống ngưng ăn. Mà Ngài ăn nhanh lắm, khoảng 10; - 15’ thôi, nên các Sư cứ cầm sẵn muỗng, thấy Ngài bắt đầu dùng bữa thì họ cũng ăn thật nhanh cho kịp. Khi Ngài bỏ muỗng xuống, mọi người đều ngưng ăn. Cũng hơi kỳ nhưng quy định ở đó là như vậy. Rồi Ngài ấy nhìn tôi và nói: Thầy cứ ăn tiếp đi (vì ốm quá). Đó là Ajahn Maha Bua, 1 Sư lớn, là thầy dạy của Vua Thái Lan thời bấy giờ. Tôi là ai mà dám trái lời Thầy ấy chứ? Đặc biệt là khi thức ăn ở đó rất ngon chứ 0 phải là ếch luộc ăn với nếp. Thời đó tôi rất ốm, đến nỗi vị Thầy lớn còn thấy thương xót cho tôi. Đó là 1 trong những công thức nấu ăn mà tôi miêu tả trong phần giới thiệu của quyển sách.

1 công thức khác là món spaghetti xốt bò bằm có topping là kem dâu tây lạnh. Bạn biết các Sư ăn trong bình bát. Hôm đó rõ ràng là tôi đã đặt 2 món đó riêng ra trong cái bình bát của tôi. Vì tôi là Sư lớn nên có người cầm bình bát cho tôi (khi lên lầu). Họ vô tình làm chao đảo sao đó mà khi tôi nhận lại bình bát và mở ra thì món kem dâu tây lạnh nằm lên trên, làm topping cho món spaghetti sốt bò băm. Bạn đã bao giờ ăn thử món như vậy chưa? Làm sao mà bạn biết nó 0 ngon? (cười) Và tôi đã viết món đó trong phần giới thiệu của quyển sách nấu ăn này. Khi đọc lại, tôi cũng bật cười. Tôi 0 ngại khi kể chuyện cười vì những câu chuyện đó cũng làm tôi cười nữa.

Và vì cười nhiều quá nên tôi bị sặc. Rồi người ta xúm đến chỗ tôi và hỏi: ‘Thầy có sao 0? Thầy ổn chứ?’ Tôi đang sặc 0 có trả lời được, mà thật lòng chỉ muốn nói rằng: ‘các vị cứ để kệ tôi’. Vì khi người ta xúm lại và hỏi han trong khi bạn 0 thể nói được thì lại càng căng thẳng hơn. Tôi luôn nhắc rằng khi bạn thấy ai đó bị bệnh đau gì hay gặp tình huống khẩn cấp, cấp cứu, xin hãy bình tĩnh, đừng xúm lại làm họ mệt hay căng thẳng hơn. Khi nãy có 1 trường hợp như vậy xảy ra ở đây và thật tốt khi có 1 vị bác sỹ đã giúp. Chúng ta có vài vị bác sỹ ở đây, khi ai cần thì các vị ấy có thể giúp. Con người thì có khi cũng bị bệnh. Nếu ta gặp như vậy thì xin hãy bình tĩnh, đừng hoảng hốt.

Khi tôi ở Thái Lan, 1 trong những điều tuyệt vời nhất mà tôi từng chứng kiến là tang lễ Ajahn Chah, Thầy của tôi. Vào giữa ngày thì đã xong tất cả mọi nghi lễ. Vào lúc xế chiều thì vua Thái Lan cùng với hoàng gia và các vị khách danh tiếng đến viếng. Khi chúng tôi đang làm lễ hỏa táng là hoàng hôn, hầu hết các Sư đã tản đi chỉ còn vài vị ở lại. Lúc bắt đầu châm lửa thì có trục trặc. Nhà chùa dùng 1 cái hòm bằng kim loại để hỏa táng trong đó nhưng lần này vì nóng quá nên miếng kim loại cong nứt ra, lửa và khói tràn ra ngoài. Thật là 1 sự cố. Lễ hoả táng 1 nhà Sư nổi tiếng bị trục trặc. Tôi thì cho rằng Ajahn Chah đã trêu đùa lần cuối. Vị Sư chịu trách nhiệm cho buổi lễ này là Ajahn Liem. Vị ấy đã bận rộn cả ngày rồi. Vị ấy nhìn 1 cái, nhận ra 0 thể làm gì để cứu vãn nên lắc đầu và đi ngủ. Đó là Thầy của vị ấy, vị ấy chịu trách nhiệm cho buổi lễ hỏa táng và nó bị sự cố như vậy. Vị ấy đã làm gì? Vị ấy 0 hề hoảng hốt. Tình hình là 0 thể làm gì để sửa chữa được. 1 vài nhà Sư chúng tôi sau đó dập tắt đám lửa, coi vậy chứ nó cũng 0 dữ dội lắm.

Thật là tuyệt vời khi có thể học được cách 0 phản ứng thái quá. Điều đó giúp chúng ta giữ được bình tĩnh trong cuộc sống, thậm chí là khi đối diện với việc người ta nói xấu chúng ta. Các bạn đã từng bao giờ bị người ta lên án về điều mà bạn 0 hề làm chưa? Bao nhiêu lần? Vô số lần. Có câu chuyện này:

Chuyện rất lâu rồi, có 1 nhà Sư Đại Thừa tu học nghiêm túc và rất tốt trong rừng. Dân làng gần đó thường đến cúng dường, hỗ trợ cho vị ấy. 1 ngày nọ, 1 cô gái trong làng có thai với người yêu của cô ấy. Chuyện như vậy 0 thể giấu mãi được. Cha cô ấy nói rằng: ‘sao dạo này con lên cân? ‘ Cô ấy nói: ‘vâng, chắc là do con ăn 0 tiêu nên như vậy’. Rồi cuối cùng mọi người cũng biết ra. Người cha mới hỏi bố đứa bé là ai. Cô ấy muốn bảo vệ người yêu của mình nên giấu, và cuối cùng cô đổ tội cho nhà Sư tu trong rừng tuy vẫn cảm thấy rất hối hận về chuyện này. Người cha đến gặp ông trưởng làng và cả làng kéo đến chất vấn nhà Sư: ‘Ông 0 phải là nhà Sư chân chính. Ông là nhà Sư xấu xa. Ông làm cho con gái người ta có thai. Bla Bla Bla … Chúng tôi 0 thể làm gì ông nhưng chúng tôi 0 tôn trọng ông nữa’.

Khi cô này sinh con, lần thứ 2 họ đến chỗ vị Sư, mang đưa bé đến giao cho nhà Sư để trừng phạt vị này. Họ nói: ‘Ông là cha đứa bé. Ông hãy chăm sóc nó’. Cả 2 lần gặp dân làng, nhà Sư chỉ trả lời: ‘Thế à?’ Rồi nhận đứa bé, không phàn nàn gì cả. Phàn nàn chỉ tốn thời gian. 1 nhà Sư làm gì biết chăm sóc trẻ sơ sinh. Hình như đó là 1 bé gái. Thầy hỏi Sư kế bên: ‘Là bé gái phải 0?’ – Sư kế bên trả lời : ‘vâng’ – ‘ Mà sao Sư biết?’ (cười) Thật ra Sư này 0 có liên quan đến câu chuyện, vì chuyện xảy ra nhiều thế kỷ trước rồi. Người mẹ này nhớ con mình và lòng cũng đầy sự hối hận vì đã đổ tội oan cho nhà Sư. Cô bị mất con và mất người yêu vì anh thanh niên cha đứa bé đã bỏ trốn đi mất. Cô ấy 0 giấu tội cho anh ta nữa. Cô nói với cha cô rằng vị Sư này vô tội. Cha của đứa bé là người đã bỏ làng trốn đi xa. Cô đổ tội cho vị Sư là vì muốn bảo vệ người yêu của mình. Lần thứ 3, cả làng kéo đến gặp nhà Sư để xin lỗi về những lời trách mắng oan đến nhà Sư và xin nhận đứa bé về. Bạn biết nhà sư nói gì 0? Vị ấy nói: ‘Thế à?’

Đây là 1 câu chuyện nổi tiếng vì nhà Sư này 0 phàn nàn phê phán đáp trả lại cho dù bị kết tội oan, bị mất lòng tin của mọi người. Vị ấy sống 1 mình trong rừng thì cũng khó chứng minh được điều gì. Chúng ta nhận ra rằng đôi khi đó cách tốt nhất để đối mặt với sự chỉ trích rồi cuối cùng bạn trở nên mạnh mẽ và thông tuệ hơn rất rất rất nhiều.

Nhiều khi tôi cũng bị chỉ trích như vậy. Rất nhiều năm về trước , có nhiều nhà Sư ở Thái Lan bị gán tội là có bạn gái, có người yêu. Bạn biết tôi làm gì trong trường hợp như vậy 0? Trong 1 dịp giảng Pháp giống như vầy, tôi nói: tôi là 1 nhà Sư chân chính nhưng có khi người ta gán cho những tội kinh khủng. Vì vậy, với tất cả sự thành thật, tôi xin thú nhận: ‘nhiều năm về trước, tôi có những giây phút hạnh phúc nhất trong đời, trong vòng tay yêu thương của vợ người khác’. Tôi nói như vậy và điều đó là sự thật. Đó là Mẹ tôi, là vợ của cha tôi. Tôi nói như vậy vì nhiều khi người ta vội vã đưa ngay ra kết luận và điều họ phán đoán là sai.

Đó là lý do sẽ thật tuyệt vời nếu ta 0 phê phán chỉ trích, 0 cảm thấy có tội. Có khi người ta gán cho bạn cái tội bạn 0 hề làm, tôi học được bài học về luật Nhân Quả từ 1 trường hợp trong nhà tù. Tôi dạy thiền cho các tù nhân rất nhiều. Có 1 tù nhân đến gặp tôi và nói: ‘Ajahn Brahm, con cần Thầy giúp. Con bị vào tù vì 1 tội mà con 0 làm. Con vô tội. Con 0 thực hiện vụ cướp ấy’. Tất nhiên khi bạn biết 1 trường hợp bị vào tù oan như vậy thì bằng mọi cách bạn muốn giúp họ. Tôi bắt đầu suy nghĩ. Tôi có quen biết vài luật sư, vài người có thể quyên góp tiền để thuê luật sư giúp anh này được tự do. Có những người bị như vậy; bị vô tù vì những tội 0 phải của họ. Tôi còn đang suy nghĩ thì anh này cắt ngang dòng suy nghĩ của tôi và nói: ‘ nhưng Ajahn Brahm, có rất nhiều vụ cướp khác con đã thực hiện trót lọt 0 ai phát giác. Cho nên con thấy như vậy cũng công bằng’. (cười)

19:28 (Còn tiếp)

Bao nhiêu lần bạn phàn nàn về việc đã chạy quá tốc độc và bị phạt: ‘ có biết bao nhiêu người chạy rất nhanh mà lại 0 bị bắt phạt. Thật là 0 công bằng’. Bạn có thấy bất công khi những chuyện xấu xảy đến với bạn 0? Đã bao nhiêu lần bạn đáng bị gặp chuyện xấu nhưng rồi thoát nạn, 0 bị? (cười) Điều đó giống như là luật Nhân Quả. Khi bạn hiểu được như vậy thì sẽ 0 quá giận dữ hay phiền lòng. Ta học cách 0 phản ứng lại (1 cách thái quá) với những việc xảy ra trong đời mà bạn cho là bất công, biết đâu khi có cái nhìn tổng thể thì chuyện đó 0 bất công đến vậy. Bạn hiểu được tại sao lại như vậy.

Bài nói chuyện buổi tối hôm nay là về ‘Cách ứng xử khi bạn bị từ chối’. Bạn đã từng bị từ chối bao giờ chưa? Như khi xin việc hay yêu ai đó mà bị từ chối. Bạn cảm thấy thế nào? Thấy mình 0 có giá trị gì hay như tôi, cảm thấy may mắn? (cười) Điều đó xảy ra với tôi 1 lần. Khi đó tôi vẫn còn là cư sỹ, tôi có 1 mối quan hệ lâu dài với cô bạn gái. Vậy mà cuối cùng cô ấy bỏ rơi tôi. Tôi có thấy phiền não gì 0? Tôi thấy thật may mắn. Suýt chút nữa là tôi bị vướng vào cuộc sống thế tục. Rất gần luôn. Các bạn có biết điều gì xảy ra tiếp sau đó 0? Tôi có thể trở thành nhà Sư với cuộc sống dễ dàng hơn nhiều.

Điều tốt nhất ta có thể làm trong đời là gì? Là học cách sống bình an với bất kỳ chuyện gì xảy ra. Có những khi người khác phát điên phát rồ, phản ứng thái quá với chuyện gì đó, thật tuyệt vời có khi ai đó hay chính bạn vẫn giữ được sự bình an trong lòng. Tôi biết có 1 Sư, tôi nhớ vì tôi cho vị ấy thọ giới làm nhà Sư. Vị ấy nói rằng cha mẹ vị ấy 0 ủng hộ lắm việc xuất gia. Sau đó cha vị ấy bị đau tim , vị ấy phải về nhà ở NaUy để giúp gia đình qua giai đoạn khó khăn. Vị ấy nhắn hỏi mẹ rằng có cần vị ấy về nhà để phụ giúp gì 0? vì cha vị ấy đang bị đau tim nhưng chưa qua đời. Vị ấy đưa cho tôi xem lá thư mẹ vị ấy gửi:’ Ừ, con có thể về Na Uy nhưng đừng đắp y mà hãy mặc đồ cư sỹ’. Vị ấy hỏi tôi nên làm gì? Tôi nói: ‘Sư hãy nói với mẹ rằng nếu 0 đắp y thì khỏi mặc gì hết. Mẹ thấy thế nào?’ Tôi đã làm chuyện này 1 lần rồi, cách đây vài tuần tôi có kể. Lần đó tôi còn rất trẻ, 0 biết tại sao mà lại cảm thấy năng lượng xuống rất thấp. Lúc đó, vị bác sỹ người Sri Lanka quyết định cho tôi nhập viện 6 ngày. Họ yêu cầu tôi mang theo pyjama để mặc. Tôi nói: ‘tôi 0 có bộ pyjama nào mà chỉ đắp y. Còn nếu 0 cho đắp y thì tôi khỏi mặc gì, các vị thấy thế nào?’ Cho nên câu nói này là từ chuyện đó. Mà bạn biết nằm viện thật tuyệt vời, lần đó là ở bệnh viện Rockingham. Rất nhiều năm về trước rồi, lúc đó thì bệnh viện này rất nhỏ, bác sỹ Mendes là bác sỹ phụ khoa. Bạn hãy tưởng tượng phản ứng của những bệnh nhân khác và các y tá đối với tôi lúc đó: Đắp y màu nâu, cạo đầu đang gặp 1 bác sỹ phụ khoa (mọi người cười). Tôi rất vui khi thấy những phản ứng như vậy. Chuyện này làm cho mọi người trong bệnh viện rất quan tâm và thấy vui. Đây là những tình huống bạn gặp và phải giải quyết. Tôi 0 bận tâm hay thấy phiền gì.

Quay lại chuyện nhà Sư Na Uy, bà mẹ cuối cùng đồng ý cho vị này về thăm nhà với trang phục nhà sư. Vị ấy về nhà và ở lại 1 thời gian vì cha vị ấy 0 hồi phục mà qua đời sau đó. Tôi nhận được 1 lá thư tuyệt vời từ em của nhà Sư: ‘Con 0 biết Thầy đã dạy anh con những gì trong từng ấy năm ở Perth nhưng ở biến cố này, nếu 0 có anh ấy thì gia đình con đã tan vỡ. Xin cảm ơn vì tất cả những gì Thầy đã làm và dạy cho anh con. Chúng con đã nghĩ sai về Thầy. Mong Thầy tiếp tục tu tốt. Anh con đã giúp gia đình gắn kết với nhau bằng lòng từ tâm và trí tuệ khi cha chúng con qua đời’. Tôi thích bức thư ấy vì nó cho thấy sự đào tạo mà bạn nhận được khi làm nhà Sư về lòng từ tâm và 0 phản ứng (thái quá) là rất quý giá. Nó giúp cho người ta sống còn. Thậm chí ở Hongkong mà tôi mới có chuyến đi, có ít người tôi gặp ở đó. Họ đến và nói với tôi rằng: ‘ Thầy đã cứu cuộc đời của con’. Những chuyện mà bạn nghe được ở đây là nhờ vào việc 0 phản ứng thái quá. Điều đó thật sự cứu sống người ta.

Bạn biết là khi người ta phản ứng thái quá, có 1 trong những lá thư hay nhất mà tôi từng nhận được là từ những người Úc đang làm việc cho Đại Sứ Quán Úc ở Bangkok. Họ nói rằng khi quyển sách đầu tiên của tôi được xuất bản ‘Mở cánh cửa tâm hồn bạn – Openning the Door of Your Heart’, 1 đệ tử của tôi làm trợ lý riêng cho viên đại sứ ở đó. Cô ấy nói quyển sách này rất phổ biến và tôi đã biết tại sao. Cô ấy 0 nói quá đâu. Trong bức thư từ Đại Sứ Quán Úc ở Bangkok có gửi kèm 1 vé máy bay: ‘xin mời Thầy trở lại thăm Thái Lan’. Vì trong 4 cặp đôi làm việc tại Đại Sứ Quán này thì 2 cặp đã ly dị, 2 cặp đang ly thân. Sau khi đọc quyển sách này, đặc biệt là câu chuyện ‘hãy mở cánh cửa tâm hồn bạn 1 cách vô điều kiện’và chuyện ‘2 viên gạch lệch’ đã cứu vãn hôn nhân của họ. Họ rất biết ơn. Làm sao để bày tỏ lòng biết ơn và làm những điều hữu ích? Họ đã gửi vé máy bay và mời tôi đến giảng ở Đại Sứ Quán Úc tại Bangkok. Và tôi đã đến đó. Thật tuyệt vời khi có thể thấy những câu chuyện nhỏ này tạo ra sự thay đổi lớn trong cuộc đời người ta. Thay vì phản ứng thái quá hãy xem ta có thể giữ bình tĩnh, có bình an thế nào, ta có thể tử tế, từ tâm đến mức nào rồi nhìn những chuyện nhỏ này xảy ra trong đời. Đừng xem chúng là những chuyện ta phải chịu đựng mà chia nhỏ chúng ra rồi quên đi những khó khăn mà ta đã trải qua, thay vào đó là học hỏi rút kinh nghiệm, tiếp tục bước đi, tiếp tục sống tử tế, sống trí tuệ. Sống như vậy ta sẽ gặp được những điều tuyệt vời trong đời.

Trường hợp nếu có khi nào bạn bị từ chối, tôi nhớ có đọc 1 câu chuyện kể về các tác giả, có nhiều tác giả bị từ chối nhiều lần. Vd như tác giả quyển Harry Potter đã bị từ chối nhiều lần. Bạn có nghĩ là tôi chưa từng bị từ chối? Quyển ‘Mở rộng cánh cửa tâm hồn’ có 1 câu chuyện tuyệt vời phía sau, chuyện ‘Behind stories’ trong đó kể khi mọi việc đã sẵn sàng để xuất bản, tôi đã viết tay tập bản thảo, nhờ người đánh máy, khi tôi đến Melbourne để giảng Pháp, là buổi nói chuyện đầu tiên của tôi ở Melbourne tại đại học Melbourne. Sau buổi nói chuyện, 1 phụ nữ bước lên, tôi 0 bao giờ quên tên cô ấy, là Magnolia Flora. Đây là lần đầu tiên cô ấy gặp tôi. Cô nói rằng buổi nói chuyện của tôi tại đại học Melbourne thật tuyệt vời. Cô ấy là khán thính giả. “Nếu có quyển sách nào Thầy muốn xuất bản, xin cho con biết’. Tôi lục tìm trong chiếc đãy (túi) mang theo, lấy ra 1 CD và tặng cô ấy. Cô ấy rất bất ngờ và tất nhiên là 0 từ chối. Quyển sách đó trở thành bán chạy nhất – best seller. Đôi khi bạn hơi thắc mắc rằng sao 0 bị từ chối nhỉ. Khi bị từ chối thì sẽ học được nhiều thứ. Có khi tôi tự hỏi khi bị từ chối là tốt hay xấu? Tôi luôn nhìn vào mặt còn lại, mặt trái của vấn đề. 31:35

Khi bị từ chối thì tôi được sống cuộc đời nhà Sư an bình hơn rất nhiều. Và vì tôi viết ra điều đó và khuyên mọi người như vậy, tôi có thể giúp ích cho mọi người trong đời. Tôi được lợi 2 lần. Các bạn hiểu chứ? Đâu là điều tốt nhất? Tại sao chúng ta lo ngại, sợ bị từ chối? Bị từ chối 0 có nghĩa là chúng ta sai, chỉ có nghĩa là chúng ta phải tiếp tục bước đi. 1 trong những vấn đề của người đời là xem chuyện bị từ chối là thất bại của cá nhân mà 0 thấy được ích lợi của điều đó. 1 vd rất tốt là nếu bạn mất việc, hay thậm chí nặng hơn là trong suốt thời gian dịch Covid, tôi 0 thể tin được là khi mọi người có việc làm, họ than với tôi là phải làm việc rất cực nhọc lúc nào cũng làm việc và làm việc, 0 có giờ để làm bất cứ gì khác. Rồi khi họ bị sa thải, 0 có việc làm thì họ lại than là 0 có việc làm. Họ có rất nhiều thời gian mà 0 biết làm gì. Tại sao người ta 0 nhìn thấy lợi điểm, điều tốt nơi bất cứ chuyện gì xảy ra trong đời họ? Bạn có thích kỳ nghỉ holiday 0? Bây giờ thì nhiều bạn ở đây đã biết rất nhiều về tôi nên 0 trả lời là ‘có’. Đây luôn là câu hỏi mẹo.

Ở Hongkong tôi có kể 1 câu chuyện, và tôi ngạc nhiên khi thấy họ chưa nghe chuyện này. Chuyện về 2 vợ chồng cao tuổi chết cách nhau vài ngày. Có bao nhiêu bạn ở đây biết câu chuyện này? Tôi nhớ lần đầu kể chuyện này là ở 1 lễ tang. Tôi nhớ đám tang ấy vì có các vị bên dịch vụ tang lễ mặc trang phục đen đứng phía sau cùng. Họ biết câu chuyện cười này. Mà thật ra đây là 1 câu chuyện có ý nghĩa sâu xa chứ 0 chỉ là chuyện cười. Khi nhận ra tôi sắp kể chuyện cười này thì họ ra dấu bảo tôi dừng lại. Thường thì người ta 0 hay kể chuyện cười tại đám tang nhưng tôi đã bắt đầu kể rồi, tôi 0 dừng được (cười). 2 vợ chồng cao tuổi này qua đời cách nhau vài ngày và cùng tái sinh về thiên đàng. 1 vị thiên thần đến gặp họ và nói: ‘nhờ vào thiện nghiệp đã làm, tôi sẽ cho các vị thấy phần thưởng nơi cõi Trời dành cho 2 vị. Đầu tiên thiên thần chỉ cho 2 vị này thấy 1 tòa lâu đài tráng lệ trên núi với tầm nhìn tuyệt đẹp ra biển. Đây là phần thưởng mãi mãi nơi thiên đàng cho 2 vị. Xin hãy tận hưởng. Ông chồng nhìn tòa lâu đài tráng lệ rồi nói: ‘tôi e rằng 0 có đủ tiền để đóng thuế nhà đất cho tòa lâu đài này’. Thuế này phải đóng hàng năm, nhà càng lớn thì tiền thuế càng nhiều. Vị thiên thần đáp: ‘Thưa ông, ông 0 biết sao, ở thiên đàng 0 có thuế nhà đất hay chính quyền thu thuế’. Rồi họ đi vào tòa lâu đài, có rất nhiều căn phòng rộng rãi và cũng có 1 bộ TV lớn. Với chiếc TV này thì có thể xem mọi trận cầu cricket (bóng gậy) với Sri Lanka (mọi người cười vì hôm nay có nhiều bạn Sri Lanka đến nghe Pháp). Và vì đây là thiên đàng nên đội Sri Lanka sẽ luôn thắng vào phút chót 1 cách kỳ diệu. Khi đi tiếp vào bên trong lâu đài, họ thấy có những bộ đèn chùm bằng pha lê đính kim cương rất đẹp. Toilet trong lâu đài được làm bằng vàng, các nút nhấn được làm bằng hồng ngọc. Khi nhấn nút thì 0 phải là nước chảy ra mà là nước hoa Channel số 5, vì đây là thiên đàng. Khi đi xem qua vài căn phòng, người chồng nói: ‘ở đây có toilet bằng vàng và nước hoa Channel, chúng tôi 0 cần đến vậy vì sợ trộm sẽ vào thăm viếng. Tôi 0 đủ tiền mua bảo hiểm cho những món này đâu. Bạn biết là tòa lâu đài càng lớn thì phí bảo hiểm càng cao. Cho chúng tôi cái nhà nào nhỏ hơn được 0? ’ Vị thiên thần đáp: ‘Thưa ông, ở đây là thiên đàng, trộm cắp 0 lên đây được. An toàn lắm! Và nếu ông 0 thích vàng mà muốn thay bằng bạch kim thì cứ nói cho tôi biết để tôi thay liền. Ông 0 cần phải trả tiền gì đâu’. Rồi họ đi xem garage có 3 chiếc xe. Chiếc xe đầu tiên là 1 chiếc xe limo dài. Bạn đã từng thấy chiếc Limo dài chưa? Nhiều khi tôi nghĩ tu viện bây giờ cũng đông chư Tăng, sao 0 có 1 chiếc như vậy để khi cần thì tất cả cùng lên xe vào dịp cuối tuần? Còn ở Dhammasara nữa, hiện nay có bao nhiêu vị Ni nhỉ? Chắc khoảng 16 hay 17 vị. Họ có 1 chiếc xe bus ở đó nhưng 1 chiếc Limo dài thì hay hơn (cười). Chiếc xe thứ 2 là dạng xe địa hình. Bạn biết nhiều khi người ta muốn vào khu vực rừng núi chơi nhưng 0 lái xe đi được vì có thể là nhiều đèo dốc hoặc đá lởm chởm. Vị thiên thần nói chiếc xe này có thể đi mọi địa hình, có thể chạy ngược lên đỉnh thác. Chiếc xe thứ 3 là chiếc Lamborghini màu đỏ chạy rất nhanh, có thể nhanh như ý. Người đàn ông mới nói: ’1 chiếc xe chạy nhanh thì cũng 0 dùng được. Trên đường có đầy cảnh sát’. Vị thiên thần nói: ‘ông 0 cần lo lắng về cảnh sát hay camera đo tốc độ. Ở đây là thiên đàng. Dù sao ông cũng chết rồi. Ông sợ gì chứ?’ Họ ra khỏi garage xe và nhìn sang bên kia đường, 1 cái sân golf hạng 1 rất rộng. Vị thiên thần nói đây là sân golf do chính Tiger Woods đã thiết kế. Bạn có thể nghĩ là anh ta còn sống, làm sao lên thiên đường để thiết kế sân golf được? Bạn có nhớ lần anh ấy chia tay cô vợ đầu tiên, anh ấy lái xe và bị đụng xe 0? Anh ấy có trải nghiệm ra khỏi cơ thể và trong khoảng thời gian đó, thiên thần đã mang anh ấy lên thiên đường để thiết kế cái sân golf này.

42:01 (Còn tiếp)

Vị thiên thần nói: chúng tôi biết ông rất thích chơi golf nên đã làm sân golf này dành cho ông, đối điện với nhà của ông. Ông chồng nói: ‘ông xem, đây là 1 clb gold rất đắt tiền, chắc tôi 0 được chọn để tham gia đâu. Mà nếu được chọn thì cũng 0 đủ tiền đóng phí hàng năm’. Vị thiên thần nói: ‘thưa ông, ông đương nhiên là thành viên của câu lạc bộ. Ông 0 phải là thành viên trọn đời mà là thành viên vĩnh hằng. 0 cần phải trả phí gì cả’. Ông này cảm thấy rất rất sung sướng, rồi vị thiên thần rời đi. Lúc này ông chồng mới nổi giận với bà vợ của ông. Ông la lối bà 1 hồi lâu, đến khi ông dừng lại 1 chút thì bà vợ hỏi:’ tại sao ông giận tôi vậy? Ông có 1 tòa lâu đài tráng lệ. Ông có cái TV tốt có thể xem đội SriLanka đánh bại đội Úc, Anh và các đội khác môn cầu Cricket. Ông có 1 cái toilet tuyệt vời. Ông có 1 chiếc xe hơi chạy nhanh như ý, 1 cái sân golf ngay bên kia đường. Sao ông giận tôi? Ông phải lấy làm hạnh phúc mới phải chứ!’ Ông chồng nhìn bà vợ và nói:’ vợ yêu, nếu 0 phải do mấy cái thực phẩm tốt cho sk mà bà mua cho tôi dùng trong từng đó năm thì tôi đã lên thiên đàng này lâu rồi’. (mọi người cười) Các bạn có hiểu ý 0? Vậy thì tại sao phải lo sợ khi chưa biết chuyện đó sẽ dẫn đến đâu? Nếu bạn có bị chỉ trích, thì đó là do có nhiều người phán xét bạn 0 công bằng.

1 câu chuyện khác về sự từ chối và phê phán tôi đã đọc lâu lắm rồi. 1 nữ tu đạo Thiên Chúa làm công việc phục vụ người già ở Ai Cập. 1 ngày kia cô ấy đang làm việc rất chăm chỉ vất vả thì xe hơi của cô ấy hết xăng, 0 còn 1 giọt xăng nào mà trong vòng vài dặm quanh đó thì 0 có trạm xăng. Cô ấy nghĩ là nếu mình ráng đẩy chiếc xe này đến trạm xăng gần nhất thì sẽ kiệt sức mất thôi. Cô ấy có 1 cái bô nhỏ, loại dành cho người già tiểu tiện, có thể mua xăng, đựng trong đó mang về đổ cho cái xe. Như vậy ổn hơn. Cô cầm cái bô đó đi bộ đến trạm xăng gần nhất cách đó vài dặm, mua xăng mang về, mở nắp bình xăng ra và đổ vào. 1 người đàn ông Hồi Giáo đi ngang qua nhìn thấy cô đang đổ chất gì đó từ cái bô vào bình xăng. Ông nói:’ này cô, tôi 0 tin theo tôn giáo của cô nhưng tôi thật ngưỡng mộ lòng tin của cô’ (mọi người cười). Tôi vui vì thấy các bạn cười. Tôi đã có phản ứng hơi quá (kể nhiều chuyện cười) khi có người cần cấp cứu ở đây và rất nhiều người xúm vô. Chỉ cần vài người giúp là ổn, 0 nên phản ứng thái quá và tập trung quá đông. Như vậy 0 tốt.

Tại sao người thích drama (kịch tính), thích tham gia vô những việc có kịch tính cao? Tại sao người ta thích phản ứng thái quá? Có khi người ta thích xem phim truyền hình nhiều tập hơn là đến Dhamma Loka Buddhist Center (Trung Tâm Ánh Sáng Phật Pháp) ở đây để nghe giảng. Tại sao người ta thích lãng phí khi có thời gian rảnh? Thậm chí là có 1 cô người Thái ở đây kể cho tôi nghe rằng mẹ của cô ấy ở Bangkok hay đi xem phim Trung Hoa mỗi tuần 1 lần. Và thường thì các phim Trung Hoa (cổ trang) hay lấy nước mắt của người xem, hay có kết thúc buồn, 0 bao giờ kết thúc có hậu. Nội dung luôn là có 1 cặp đôi yêu nhau, chàng trai phải đi lính và chết trên chiến trường, kiểu như vậy. Tuần nào xem phim về thì mẹ cô ấy mắt cũng đỏ hoe, khóc và dùng cả 1 hộp khăn giấy. Tuần nào cũng vậy. Tại sao phải làm như vậy? Vì bà ấy thích khóc.

Tại sao người ta thích xem phim gay cấn hồi hộp? Bộ phim mới nhất mà tôi xem là trên máy bay, tôi đã từng xem phim này rồi. Tôi 0 dùng tai nghe khi xem phim. Thời đó thì màn hình được lắp đặt thấp, ngay trước mặt, tôi 0 thể 0 nhìn (cư sỹ tu Bát Quan Trai thì 0 chủ động nghe xem múa hát thổi đờn kèn, nhà Sư thì giữ luật hơn vậy nữa). Tôi 0 biết diễn tiến thế nào vì 0 dùng tai nghe, chỉ nhớ tựa đề bộ phim là Armageddon. Đó là 1 trong những bộ phim hài vui nhất mà tôi xem qua. Bạn có thể nhìn hình và đoán được. 1 trong những cảnh mà tôi 0 thể quên được là 1 trong những con tàu vũ trụ bị rơi trên tiểu hành tinh , rồi tiểu hành tinh sắp bị rơi trên trái đất, người ta chuẩn bị cho nó nổ tung để cứu nhân loại. Tôi 0 theo dõi vì tôi biết điều gì sẽ xảy ra. Họ cứu được nhân loại nhưng chỉ vào phút cuối. Người ta 0 thể đơn giản là cứu được nhân loại, nếu vậy thì 0 phải là phim. Đó là lý do khi có người gửi bức hình chụp trên báo cho tôi, 1 trong những ngôi sao ở Mỹ, cô Sarah Jessica Parker, hình cô ấy đi uống ở quán café đang đọc quyển ‘mở cánh cửa tâm hồn bạn’. Tôi nghĩ: ’ôi trời, mình được xuất hiện chớp nhoáng trên báo’. Cô này đóng trong loạt phim ‘Sex and the City’, đúng 0? Có cách nào cho tôi xin được phép đi Mỹ để xuất hiện chớp nhoáng với BSWA ở bên đó nhỉ? Chúng ta phải kiên trì, người ta có thể đổi tên thành bộ phim:’ No Sex in the Monastery’. Tại sao? Người ta thích yếu tố giật gân, gay cấn. Họ 0 muốn sự thật, họ muốn tránh xa sự thật và thích sự phấn chấn, gay cấn.

Cũng như khi còn bé, người ta thích đi đến những nơi như nhảy bungee. Người ta chơi nhảy bungee để làm gì? Nó là trò chơi thót tim. Mà chơi môn này thì chi phí bao nhiêu? Tại sao người ta thích sự phấn khích? Tại sao phim ảnh hay các chương trình truyền hình phải gay cấn? Tại sao người ta tin tưởng vào chúng nhiều như vậy?

Tôi nhớ có xem chương trình truyền hình khi còn trẻ, đặc biệt là các phim cảnh sát. 0 biết ở đây có ai bằng tuổi tôi 0, nhưng phim cảnh sát rất phổ biến thời đó với Trung sỹ Dixon của Dock Green, viên cảnh sát 0 bao giờ có súng, 0 đấu súng. Viên cảnh sát Dixon này chỉ xuất hiện bắt vụ trộm rồi nói: ‘anh đã bị bắt’. Tên trộm sẽ nói :’ bị Trung Sỹ cảnh sát Dixon của Dock Green bắt, thật là 1 vinh dự’. Thật là buồn cười. Tuy nhiên đó là chương trình truyền hình phổ biến nhất thời đó.

53:13 (Còn tiếp)

Sau này, tôi nhớ có lần đến thăm mẹ tôi khoảng 30, 40 năm trước. Tôi ngồi bên cạnh còn mẹ thì đang xem TV, việc tôi làm là đếm xem có bao nhiêu vụ giết người trong 1 đoạn phim dài 30’, có bao nhiêu người chết, là khoảng 32 hay 33 vụ gì đó. Người ta trở nên nghiện bạo lực, nghiện ngồi xem phim hay những chương trình kinh dị, miễn họ an toàn là được. Đó là lý do người ta xem TV; rồi họ mang chúng vào cuộc sống.

Qua lại bộ phim Armageddon, tôi nhớ trong phim đó, con tàu vũ trụ đâm trúng 1 tiểu hành tinh. Tôi cũng có chút hiểu biết về khoa học. Khi đâm phải tiểu hành tinh như vậy thì 0 ai sống sót được. Chiếc phi thuyền 0 chỉ đơn giản đâm trúng tiểu hành tinh đâu, nó phải dừng lại, nổ tung và cháy. Nó rơi xuống từ mỏm đá và có thêm nhiều vụ cháy nổ nữa và cuối cùng là tạo ra 1 cái hố. Tôi nhớ người ngồi cạnh tôi ở hạng ghế phổ thông. Họ xem phim và đầy hy vọng. Rồi họ đưa tay lên màn hình, sờ vào chỗ có chiếc phi thuyền bị phá hủy và nắm lấy cái gì đó. Vị anh hùng trong phim xuất hiện, tôi quên mất tên ngôi sao này, anh ta tự đứng dậy (từ đống tro tàn). Anh ấy 0 chỉ còn sống mà mái tóc của anh ấy trông thật hoàn hảo, 0 cần chải chuốt gì thêm. Mặt anh ấy 0 có giọt mồ hôi nào. Anh ấy thoát chết 1 cách 0 tưởng. Thật sự thì nếu có xảy ra như vậy sẽ 0 thể thoát chết được mà còn phải bị chết nhiều lần. Nhưng vì anh ấy là anh hùng nên 0 chết được. Anh ấy còn sống. Tôi còn nhớ là người ngồi kế tôi thở phào nhẹ nhõm khi thấy vị anh hùng trong phim thoát chết. Còn tôi thì chỉ muốn cười phá lên vì tình huống hoang tưởng ấy. Với tôi đó hẳn phải là phim hài (chứ 0 phải phim viễn tưởng), là do cách nhìn vấn đề khác nhau.

Đó là lý do những giải pháp cho các vấn đề 0 mong đợi trong cuộc sống như khi ta bị bệnh, khi cần phải lưu tâm, cách chúng ta ứng xử trong những tình huống đó có thể giúp ta sống còn, cho ta cái nhìn khác hơn về ý nghĩa cuộc sống. Chúng ta có thể bình tĩnh đến mức nào khi thấy ai đó bị mất đầu? Cách chúng ta có thể bình tĩnh, bình an, có cuộc sống tốt đẹp và 0 bao giờ cần phải phản ứng lại, nếu bạn bị chỉ trích, nếu bạn bị loại trừ. 1 trong những lý do tôi thích trả lời câu hỏi về việc bị loại trừ là có khi bạn sẽ nhận thấy những lợi ích của việc bị loại trừ. Có khi bạn có được những thuận lợi khi tham gia, là 1 phần trong 1 tổ chức, nhóm nào đó nhưng đừng bao giờ nghĩ rằng những gì cuộc đời mang đến cho bạn là bất công. Đó là cơ may, cơ hội.

Có khi tôi nghĩ cô (bạn) gái đã bỏ rơi tôi nhiều năm về trước, nếu có dịp gặp lại tôi sẽ cảm ơn cô ấy. Bạn có biết tại sao 0? Nhờ vậy mà tôi được tự do trở thành nhà Sư. Nếu có ai đó từng bỏ rơi bạn, cách bạn ứng xử mới là quan trọng nhất, quan trọng hơn là điều gì đang xảy ra.

Cám ơn các bạn đã lắng nghe. 57:55

Phần Hỏi Đáp:

H (từ Georgia): Thưa Ajahn Brahm , cách phản đối tốt nhất trong Phật Giáo là gì? Khi con thư giãn và buông xả thì con trở nên mềm mỏng hơn với những người bất công. Và rồi con 0 thể chọn bên nào ngay cả khi có một bên cần thêm sự hỗ trợ

Đ: Bạn hãy hỗ trợ 1 cách vô điều kiện cho cả 2 bên. 1 vd cụ thể là những bài giảng của tôi được dịch ra và đến với nhiều người ở nhiều nơi trên thế giới. Có 1 người ở Cộng Hòa Czech tổ chức cho các vị khác hỗ trợ dịch thuật, dịch các bài giảng của tôi sang tiếng Ukraine và đã được cho phép của tôi. Mới đây khi sang Hongkong, tôi đã quyên góp quỹ để hỗ trợ họ chi trả các chi phí liên quan. Tôi cũng cho rằng như vậy là 0 công bằng, bạn ấy nên dịch sang tiếng Nga nữa. Và cuối cùng thì họ đồng ý là sẽ dịch các bài giảng của tôi sang tiếng Ukraine và tiếng Nga. Những bài nói chuyện về Phật Pháp nên được chia sẻ rộng rãi đến mọi người chứ 0 dành riêng cho 1 nhóm người nào, giúp mọi người sống tốt, tử tế. Đó là điều chúng tôi làm.

Tôi nhớ có 1 trong những câu chuyện mà tôi thích kể là có 2 quốc gia kia, suýt nữa là đi đến chiến tranh với nhau ở Ấn Độ thời Đức Phật còn tại thế. Họ sắp sửa bước xuống sông để đánh nhau (giành nguồn nước) Ngài đã đến và nói với họ: ‘giữa nước và máu, cái gì có giá trị hơn? Tại sao các vị lại muốn đổ rất nhiều máu để giành lấy 1 ít nước? ’ Câu chuyện đó rất có ý nghĩa.

H (trên mạng, từ Đức): Lâu lâu có những ký ức 0 tốt lại xuất hiện trong đầu dù con đã nhiều lần xóa chúng đi. Làm sao để buông xả được chúng mãi mãi?

Đ: Trước hết hãy tử tế với chúng, hiểu chúng. Nếu bạn cố gắng xua đuổi chúng đi, chúng sẽ quay trở lại. Bạn đang xem chúng là quan trọng. Nếu bạn 0 xem chúng quan trọng mà chỉ là 1 phần của cuộc sống, vd như có ai đó bị bệnh, bị đụng xe, mất mát điều gì đó, bị mất việc … hãy xem đó như 1 cơ hội , đừng xem đó là thất bại của mình. Nếu bạn tử tế với chúng và nhìn vào mặt tích cực , bạn sẽ có thể biến 1 nỗi khó khăn thành 1 việc thật sự tốt. Chúng sẽ 0 còn là ký ức tệ hại nữa. Muốn buông xả chúng thì trước hết hãy mềm mỏng với chúng. Khi bạn đã làm mềm chúng và xem chuyện khác là quan trọng hơn thì sẽ dễ dàng buông xả, cho nó trôi đi. Những gì ở lại là những điều bạn thật sự coi trọng. Và đừng nghĩ là bạn đã làm gì sai. Bất kỳ chuyện gì xảy ra cũng là cơ hội để học hỏi và phát triển.

H (từ Boliavia): Với các cư sỹ giữ 5 giới, phần đầu tiên trong Chánh tinh tấn là kiểm soát, huấn luyện các giác quan. Thực hành việc kềm chế các giác quan như thế nào ạ?

Đ: Đây là 1 lời dạy mạnh mẽ . Chúng tôi thường chỉ dạy cách thực hành này trong các khóa tu thiền ẩn cư. Nếu có ai đó luôn làm bạn nổi giận, tại sao bạn lại chỉ tập trung vào việc đó? Làm như vậy thì nó sẽ châm ngòi cho ngọn lửa sân giận.

Dù bạn kết hôn hay làm 1 nhà Sư mà bạn thấy có ai đó thật sự rất cuốn hút, bạn có để ý rằng bạn chỉ nhìn phần cuốn hút đó của người ấy chứ 0 nhìn cái gì khác 0? Khi tôi mới thọ giới làm nhà Sư ở Thái Lan thì chúng tôi thường sống trong rừng, nhưng chúng tôi 0 sợ tiger (cọp) mà sợ Thai Girl vì có nhiều Sư phương Tây đã chết vì Thai girl (phụ nữ Thái) hơn là chết vì cọp. Bạn biết các Sư là những thanh niên trẻ với hormone nam tính chảy trong người, chúng tôi phải huấn luyện để ứng xử với những trường hợp như vậy. Cách làm của tôi là nếu thấy ai đó cuốn hút, tôi sẽ tập trung nhìn vào những nốt mụn của cô ấy. (mọi người cười) Có thể bạn thấy buồn cười nhưng rất hiệu quả với tôi. Tôi chưa từng thấy 1 phụ nữ nào, dù là cuốn hút hấp dẫn nhất, mà lại chưa từng có mụn. Và như vậy thì lại rất dễ dàng cho tôi vì 1 nhà Sư thì 0 thể chọn người này bỏ người kia trong việc nói chuyện hay giúp đỡ. Có 1 cô là 1 đệ tử rất tốt. Cô ấy có 1 chương trình tv show riêng ở Malaysia, trẻ và tuyệt đẹp nhưng cô ấy vẫn có mụn. Với tôi thì chỉ cần có 1 chút 0 hoàn hảo thì đã đủ để dừng lại các ước muốn.

Có 1 anh chàng thanh niên rất giàu có ở Perth. Anh ấy nói: ‘xem nào, tôi có nền giáo dục tốt, ngoại hình tốt, có nhiều tiền. Tôi là người hoàn hảo. Tôi muốn lấy 1 cô vợ hoàn hảo nhất thế giới’. Thế là trước hết anh ấy đi sang Melbourne tham dự các bữa tiệc tùng và các hộp đêm. Rồi anh gặp 1 cô gái rất đẹp làm người mẫu. Khi anh kiểm tra và hỏi chuyện thêm để xem cô ấy có phù hợp làm bạn đời hay 0 thì biết ra cô ấy nấu ăn rất dở, mà anh thì muốn có 1 cô vợ đẹp và nấu ăn ngon cho anh ấy. Thế là anh ấy bỏ qua cô này và sang Sydney. Ở đây anh ấy gặp 1 cô khác tuyệt đẹp, đẹp hơn cô người mẫu và cô ấy làm chủ nhà hàng. Anh ấy nói chuyện với cô thì nhận ra cô ấy kém thông minh. Cô ấy chỉ đẹp và biết nấu ăn. Thế là anh ấy cũng bỏ qua. Rồi anh trở về Perth. Nghe nói ở Perth tập trung những cô gái đẹp nhất thế giới phải 0? Thật là ngại quá (cười). Ở đây anh ấy gặp 1 cô đẹp nhất, anh chưa từng thấy ai đẹp như vậy, làm chủ 5 cái nhà hàng, là đầu bếp Micheline 3 sao, rất thông minh với 3 bằng tiến sỹ. Cô ấy là 1 cô gái hoàn hảo, thế nhưng khi anh ấy cầu hôn thì cô từ chối. Lý do là cô ấy đang tìm 1 người đàn ông hoàn hảo. Nói cách khác là 0 có sự hoàn hảo. Nếu bạn tìm kiếm nó thì chỉ phí thời gian.

H: Buddha nature (Phật Tánh) có phải là awareness 0, hay khác nhau?

Đ: rất khác nhau. Awareness và mindfulness là hoàn toàn khác nhau.

Awareness là ngay trong lúc này, tĩnh lặng và bạn có thể thật sự hiểu được sự việc. Mọi người ở đây thấy tôi làm vệc này nhiều lần rồi. Thầy cầm chai nước giơ lên và hỏi: đây là gì? – Là nước – Còn gì nữa 0? – là chai nước, là chai nước có nước – còn gì nữa 0? Nếu bạn làm bánh thì có thể dùng cái chai này để cán bột. Đó gọi là sự hiểu biết sâu sắc và sáng tạo.

Mindfulness 0 có nghĩa là bạn nhìn chai nước và biết nó là gì. Bạn biết và cho phép tâm bạn tìm tòi khám phá và bạn thấy được điều mới mẻ.

Ý nghĩa của Buddha nature (Phật Tánh) là điều rất khó giải thích. Phật giáo Đại thừa cố gắng giải thích, còn chúng ta cố gắng đạt được. Tánh/tính chất (nature) nào khiến 1 người trở thành Phật? Cách để giải thích điều này là (trạng thái) khi ta rất an bình và tĩnh lặng trong thiền. Tôi luôn nói rằng khi ta hiểu (làm) đức Phật (thì) cảm thấy thế nào, là khi ta trải nghiệm Sơ Thiền, trải nghiệm được niềm an lạc của Sambodhi Sukha, đó là cách diễn tả tuy 0 chính xác nhưng gần nhất về Phật Tánh.