Terminal Lucidity - Sự Sáng Suốt Lúc Cận Tử

Thầy Ajahn Brahm – 01/12/2023

Chiều hôm nay tôi đi đến 1 nơi dành cho những người bệnh rất nặng, là khoa chăm sóc giảm nhẹ (giảm đau và các vấn đề khác, thường là cho những người già, người bệnh nặng thời kỳ cuối chờ chết). Các bạn đừng lo lắng. Tôi vẫn mạnh khỏe. Tôi đến đó để thăm viện dưỡng lão Kalamunda và có bài nói chuyện ngắn rất vui. Trong bài nói chuyện đó có đề cập rất nhiều điều về việc chăm sóc người hấp hối. Tôi để ý thấy có nhiều bạn ở đây đang già đi, cho nên sớm hay muộn cũng sẽ phải đối mặt với vấn đề đó thôi.

Có rất nhiều điều trong Chánh Pháp về vấn đề này mà tôi muốn chia sẻ với các bạn. Trước hết là vào cuối buổi nói chuyện chiều nay, 1 cô y tá làm trong khoa chăm sóc giảm nhẹ này , khi tôi hỏi rằng bạn bè có biết bạn làm công việc chuyên chăm sóc những người hấp hối này 0? Vâng họ có biết và nói rằng đây là 1 công việc rất u buồn. Nhưng mặt ngược lại thì các cô được truyền cảm hứng từ công việc này khi ở cạnh người sắp giã từ cuộc đời, chia sẻ với họ những ngày cuối đời.

1 trong những công việc của tôi là nếu có ai bị bệnh nặng, tôi sẽ đến thăm họ và cho lời khuyên về cách đối diện với cái chết. Nếu 0 biết cách, bạn sẽ làm 0 đúng và sẽ tái sinh làm người nữa, lại phải làm tất cả những công việc của kiếp người lần nữa. Vì lòng từ mà tôi chỉ cho họ cách ra đi an lành. Khi tất cả rào cản hạ xuống (0 còn gì để nắm giữ), 1 người sắp ra đi, tôi để ý thấy rằng họ rất thành thật với tôi.  Họ 0 cần phải chứng tỏ điều gì. Tất cả những điều trong đời mà họ cố gắng để đạt được, cố gắng để thành công, chúng đều biến mất khi người ta tiến đến điểm cuối của cuộc đời. Sự thành thật và thẳng thắn về cuộc đời là gì trở nên rất mạnh mẽ. Bạn thấy được rất rất rất nhiều điều đẹp đẽ khi người ta qua đời. Vì tôi đã giúp rất nhiều người lúc lâm chung, 1 trong số nhiều câu chuyện mà tôi thích kể là ở viện dưỡng lão đầu tiên tại công viên Shenton, Perth, nhiều năm về trước. Tôi đã đến đó cách đây khá lâu.

Chuyện về 1 cô Ni tu theo phái Mật Tông, tu theo truyền thống nào thì 0 quan trọng với tôi, cô bị ung thư và đang hấp hối. Chắc là các bạn cũng biết rằng khi 1 người sắp chết thì họ có thể cảm nhận được. Cho nên cô ấy gọi điện cho tôi đang ở tu viện Bodhinyana, Serpentine. Cô nói:’con nghĩ là sẽ chết trong vòng 24g nữa’. Tôi nhớ chính xác là cô ấy nói như vậy. Tôi rất tin tưởng cô ấy nên bỏ hết mọi việc, lên xe nhờ người chở tôi đến viện dưỡng lão chỗ cô ấy ở công viên Shenton. Chúng tôi đi nhanh hết mức để đến nơi nhưng vẫn đúng luật để bảo đảm là tôi 0 chết trên đường đi đến đó. Khi đến nơi thì phải làm thủ tục check-in mới vào thăm cô này được.  Tôi cũng 0 quên được cô y tá trực quầy tiếp tân. Vì nơi đây là những người bệnh nặng, yếu mệt,  bạn 0 thể tự tiện vào phòng ai đó mà phải làm thủ tục vào thăm bệnh ở quầy tiếp tân. Các bạn còn nhớ bà Magareth Thathcher chứ? Cô này kiểu cách giống y như vậy. Cô ấy rất hách dịch, kẻ cả. Cô nói rằng: ‘Thầy đến đây thì thật tốt quá, nhưng mà e rằng Thầy 0 thể vào thăm bệnh người này được’ – ‘Tại sao?’ – ‘Vì bà ấy đã ghi rõ ngoài cửa là 0 tiếp ai. Bà ấy rất mệt. Thầy 0 vào được’.

Tôi nói:’ 0 thể thế được, cô ấy vừa mới gọi điện cho tôi cách đây hơn 1 giờ và chúng tôi phải chạy vội đến để gặp cô ấy’. Cô y tá ấy rất bực mình. Cô ta nắm lấy tôi và kéo đến phòng vị Ni này. Trên cửa phòng, vị Ni này ghi rằng:’ Tuyệt đối 0 tiếp khách’. Tôi rất thích kể đoạn này. Cô y tá chỉ ngay tấm  bảng và nhìn tôi rồi nhấn giọng: ‘Nhìn Đi!’ . Tôi làm theo lời cô ấy, đọc tờ thông báo trên cửa. Ở dòng cuối cùng có ghi: ’ngoại trừ Ajahn Brahm’. Tôi 0 dừng được mà chỉ vào dòng chữ đó rồi nhấn giọng lại với cô y tá:’ Nhìn Đi!’ Đáng lý ra tôi 0 nên làm vậy, nhưng mà thật là vui khi làm như vậy (cười). Rồi cô ấy để tôi vào. Sau khi cô y tá đã lướt đi như 1 cơn bão rồi thì tôi gặp cô Ni, lúc đó đang sắp qua đời. Cô ấy đã chính xác vì tối hôm đó cô qua đời. Cô ấy biết chuyện gì đang xảy ra. Tôi hỏi: ‘tại sao cô lại ghi phía trước cửa như vậy? Tại sao chỉ muốn gặp 1 mình tôi?’

Lúc này cô ấy cho tôi 1 lời khen ngợi tuyệt vời:’ Tất cả những người con quen biết và yêu mến trong nhiều năm, gia đình, bạn bè, những người thân thiết, các bạn đồng tu, bất cứ khi nào họ bước vào căn phòng này, họ luôn thể hiện tình cảm 1 cách tiêu cực, than khóc kiểu:’ trời ơi thật là buồn quá… Sao cô lại sắp ra đi như vậy … Ôi, thật là khủng khiếp’. Cô ấy nói rằng:’ bản thân đối diện với cái chết thì đã đủ mệt rồi. 0 cần họ phải khóc lóc thêm đâu. Còn Thầy thì có những câu chuyện dễ thương. Thầy là người duy nhất bước vào phòng kể chuyện cười cho con nghe. Vậy thì câu chuyện cười cuối cùng Thầy sẽ kể cho con nghe là gì?’

Câu chuyện mà tôi đã kể cho cô ấy nghe cũng là câu chuyện cười tôi kể chiều nay về 1 ông chồng nói với bà vợ rằng khi chết ông muốn được đặt vào trong quan tài mà 0 mặc quần áo gì hết.  ‘Bà có thể mở nắp quan tài cho người ta đến viếng, nhưng tôi 0 muốn có quần áo gì hết khi tôi mất’.  Bạn đã bao giờ nghĩ ra được chuyện như vậy 0? Đó là di nguyện cuối cùng của ông ấy. Bà vợ 0 muốn sau đó ông chồng hiện hồn về làm phiền nên đã đồng ý theo ông, nhưng trước đó thì bà hỏi:’ mà tại sao vậy?’. Ông mới nói:’ bà xem, sinh thời tôi đã kinh doanh buôn bán rất nhiều. Có khi tôi cũng vi phạm luật kiểu này kiểu kia nên tôi rất giàu có. Tôi biết chết rồi thì sẽ đi về đâu. Ở dưới nóng lắm. 0 cần phải mặc thêm quần áo gì đâu’. Thế là bà làm theo lời, chôn ông ấy 0 có áo quần gì. 2 hay 3 ngày sau, ông thành ma hiện hồn về trong phòng của bà ấy, 0 mặc gì y như lúc mới sinh. Ông nói:’ vợ ơi, vợ ơi, bà còn giữ cái áo len mặc làm vườn và cái quần chơi golf của tôi 0? ‘ – ‘  Ờ còn, nhưng ông cần chúng để làm gì? Ông nói là sẽ xuống địa ngục mà!’  - ‘ Đúng là như vậy! Nhưng có nhiều người giàu ở dưới đó lắm. Họ lắp máy lạnh khắp mọi nơi’. (mọi người cười).

Tôi công nhận đó là câu chuyện cười rất ngớ ngẩn nhưng cũng đủ để làm cho cô Ni này cười và làm cho cô lên tinh thần. Mang năng lượng đến cho cô ấy vào thời điểm mà thân đang rất mụ mị, yếu ớt, nặng nề.  Bạn biết là cô ấy sắp qua đời rồi. Đó là lý do mà mà tôi được mời vào. Rồi cô ấy muốn nghe thêm 1 câu chuyện cười nữa (cười). Cô biết là mình sắp chết. Đây là 1 quá trình diễn ra riêng tư cá nhân nhưng cô ấy cũng cần được hỗ trợ để lên tinh thần đối diện với cái chết.

Về vấn đề này, bao nhiêu bạn ở đây đã từng ở cùng người hấp hối hay là có kinh nghiệm cận tử? Nhiều khi bạn hay cả gia đình ngồi bên giường của người hấp hối, hết giờ này qua giờ khác. Rồi có khi bạn nói rằng: ‘chúng ta đã ở đây 3g rồi. Bây giờ đi ăn 1 chút khoảng 15’ rồi quay trở lại’. Thường là khi bạn rời khỏi phòng thì người ấy qua đời. Tôi 0 nói là bạn cứ ở mãi trong phòng để họ còn sống mà tôi nói là hãy đi ra. Vì rất nhiều khi cái chết diễn ra rất riêng tư theo cách của mỗi người. Bạn có sự hỗ trợ từ những người thân yêu và bạn bè rồi đến lúc có 1 cơ hội tuyệt vời để bạn rời khỏi thân này.

Trường hợp khi bạn thiền sâu (nhập tầng thiền), bạn có muốn bạn bè của mình vây quanh, quấy rầy, nói chuyện với bạn 0? Đó là 1 việc cần sự riêng tư. Và cũng có trường hợp người ta 0 để cho người khác chết với đầy đủ sự quan tâm. Bây giờ thì 0 có đủ giờ, chắc là chiều ngày mai thứ 7,  chúng ta sẽ có 1 bài thực tập nhỏ. Khi tôi giảng ở Hongkong trong 1 bệnh viện, tôi có hướng dẫn những người điều dưỡng, chăm sóc bệnh nhân tại bệnh viện 1 bài thực tập. Có khi tôi giảng nhiều quá, nhiều khi chỉ cần làm gì đó, hướng dẫn thực tập gì đó thì lại dạy hiệu quả hơn nhiều. Lúc đó có khoảng 100 người. Trong bài tập nhỏ này chia ra nhóm nhỏ cứ điểm danh theo a, b, a, b, 0 cần  phân biệt tuổi tác hay giới tính, thành 2 nhóm a và b. Tất cả những người này đều trong ngành y. Tất cả mọi người đều từng chứng kiến trường hợp người ta bị đau tim.

Khi tôi gõ chuông thì những người trong nhóm A đều giả làm người bị đau tim. Các bạn ở đây đã từng thấy ai bị đau tim chưa? Thấy trên tv hay đâu đó cũng được. Chỉ cần đóng vai như vậy. Kiểu như đang nói chuyện với nhau thì bị đau tim ngã xuống sàn ấy. Chỉ là đóng vai bị đau tim như vậy. Người bạn trong nhóm B (ngồi kế bên) là người đầu tiên giúp đỡ bạn nhóm A đó. Lúc đó bạn sẽ làm gì? Điều này rất là hữu ích , người ta nên hiểu rõ cách nên làm gì. Người nhóm A ngã xuống sàn , người nhóm B la lối ồn ào: ‘bạn sẽ ổn thôi, bạn sẽ ổn thôi. Đừng nhìn vào ánh sáng (cuối đường hầm), hãy ở lại với tôi, mở  mắt ra, hãy ở lại với tôi, bạn sẽ ổn thôi’. Rồi sau đó họ tóm tắt lại điều đó như thế nào. Người A đóng vai bị đau tim nói rằng như vậy thật là phiền nhiễu náo động. Người ở bên tôi cố gắng giữ cho tôi sống, nói rằng xe cứu thương đang đến , bạn sẽ ổn thôi, thật là crazy và ồn ào phiền nhiễu.

Rồi tôi nói: ‘OK, bây giờ đổi vai’. Tôi gõ chuông và người B sẽ đóng vai bị đau tim té xuống sàn, người A kế bên sẽ đóng vai người hỗ trợ, sơ cứu. Người A đã cảm nhận được như thế nào khi người hỗ trợ ồn ào náo nhiệt trong khi bản thân bạn đang muốn giữ mạng sống. Họ sẽ nhẹ nhàng nói: ‘sẽ ổn thôi. Trước hay sau gì thì ta cũng sẽ chết đó mà’ (mọi người cười). Họ nói làm như vậy mang lại trải nghiệm dễ chịu hơn nhiều.

14:48 (Còn tiếp)

Họ đang được quan tâm chăm sóc hơn là chữa trị. Bạn muốn bạn bè của mình ứng xử thế nào khi bạn bị lên cơn đau tim? Điều gì sẽ thật sự làm cho bạn thoải mái, thư thả và cho bạn cơ hội sống sót tốt hơn? bằng cách căng thẳng và kích động kiểu:’ gọi xe cấp cứu,  gọi xe cấp cứu nhanh lên. Chừng nào xe cứu thương đến? hãy gọi điện liền đi, gọi thêm số khác nữa đi’? Kiểu cảm xúc nặng nề mà nhiều khi người ta thường thể hiện đó 0 tích cực chút nào. Điều đó cũng cho bạn thấy rằng có thể ứng dụng Phật Pháp trong rất nhiều trường hợp. Nên quan tâm chăm sóc hơn là chữa trị.

Đó là lý do tôi cũng nêu quan điểm khi giảng tại viện dưỡng lão. Ai cũng biết đây là khoa chăm sóc giảm nhẹ (giảm đau và các vấn đề khác, thường là cho những người già, bệnh nặng thời kỳ cuối chờ chết) chứ 0 phải là khoa chữa trị giảm nhẹ. Bạn quan tâm chăm sóc cho bệnh nhân ở đây, đối xử với họ bằng những câu chuyện đùa vui, 0 phát thuốc chữa bệnh cho họ nữa ngoại trừ các loại thuốc giảm đau.

Đó là lý do mà những câu chuyện của tôi ở viện dưỡng lão hồi chiều nay, tôi đã thăm viếng rất nhiều viện dưỡng lão trong nhiều năm. Có 1 người ở Lancashire, khi còn trẻ thì ông đã hút thuốc nhiều và lúc bấy giờ thì ông đang hấp hối. Người ta 0 nhận ra rằng hút thuốc thì rất có hại cho sức khoẻ. Phổi của người này rất tệ, vị ấy trở nặng và người ta mang vị ấy vào viện dưỡng lão (hospice). Câu chuyện của vị này tôi rất thích nên có thể hiểu 1 cách dễ dàng. Đêm đầu tiên vị này ở trong vị dưỡng lão, cô y tá nói:’ Ông Dave ơi, ông thích ăn tối món gì nào?’ Ông trả lời:’ tôi bị mỡ trong máu cao nên 0 ăn chất béo , chất có dầu mỡ hay món chiên được. Tôi bị tiểu đường nặng nên 0 ăn món có chất ngọt hay có si rô được. Tôi bị xơ vữa động mạch nên 0 ăn món mặn, có muối được’. Lúc này cô y tá ngắt lời ông cụ:’ Dave ơi, ông sẽ 0 chết vì bệnh đau tim do mỡ máu cao, xơ vữa động mạch hay tiểu đường mà sẽ chết vì ung thư trong 3 hay 4 ngày nữa thôi. Ông 0 cần phải lo lắng hay kiêng khem gì đâu. Ông thích món gì thì cứ ăn thoải mái’. Nếu bất kỳ bạn nào đang phải ăn kiêng để giữ gìn sức khoẻ thì sẽ hiểu cảm giác của ông cụ khi nghe cô y tá nói muốn ăn gì thì ăn thoải mái, 0 vấn đề gì cả. Lúc này ông cụ sáng mắt lên, mở tròn to như cái dĩa và đặt các món khoái khẩu: món béo, món ngọt, món đậm vị, là những món mà vợ của ông 0 cho phép ông ăn trong nhiều năm và hôm đó ông cụ đã ăn được rất nhiều . Điều lạ lùng là chúng chẳng làm cho ông chết tí nào (mọi người cười). Ông thuyên giảm và còn có thể đi bộ ra khỏi cổng khi xuất viện. Ông sống tốt. Tôi đã chứng kiến chuyện đó và thắc mắc là chuyện gì đang xảy ra thế này. Ông cụ sống tốt trong 6 tháng rồi lại vào viện và qua đời. Ông cụ có thêm 6 tháng ăn uống thoải mái. Đó là niềm vui, niềm hạnh phúc. Ông cụ bị xuống sức rồi được ăn uống thoải mái, phần nào nhờ vậy mà được thuyên giảm.

Điều đó gây ấn tượng mạnh với tôi. Rất nhiều khi sự tiêu cực, cảm giác tiêu cực giết chết chúng ta. Cho nên nếu bạn thật sự muốn hỗ trợ chăm sóc người khác thì hãy quên chuyện cố gắng chữa trị cho họ mà hãy quan tâm chăm sóc họ. Khi bạn quan tâm chăm sóc họ thì quá trình chữa trị sẽ tự xuất hiện như 1 tác dụng phụ. Bạn cảm thấy thế nào? Người ta có quan tâm đến bạn 0? Thật tuyệt vời khi chỉ với 1 chút quan tâm nhỏ, lòng tốt kiểu: ‘bạn thế nào? Bạn khỏe 0? Tôi có thể làm gì để hỗ trợ bạn? bạn uống 1 tách trà hay 1 tách gì đó … nhé? Sự quan tâm đó có ảnh hưởng tốt rất lớn đến sự sống con người. Cho nên khoa chăm sóc giảm nhẹ - paliative care, tôi đã cố gắng tìm ra xem chữ paliative đó có nghĩa là gì? Pal – là 1 người bạn. Paliative nghĩa là 1 người bạn tốt quan tâm chăm sóc. Bạn đối xử với bạn bè thế nào? Hãy bỏ qua 1 bên việc cố gắng giúp cho họ còn sống, tránh chuyện chết chóc, mà bạn tử tế với họ, quan tâm chăm sóc họ.

Cho nên bất cứ khi nào tôi đến viện dưỡng lão , vì nhu cầu chữa bệnh 0 còn, họ nhận ra rằng tôi 0 chữa trị gì cho ai cả, mà thay vào đó là quan tâm chăm sóc họ. Đó là 1 phần đẹp đẽ trong đời sống của họ, làm cho những giây phút cuối cùng của họ trở nên tốt đẹp, tuyệt vời và đầy ý nghĩa, đầy lòng từ ái và sự tử tế. Đó là điều người Phật tử nên làm. 0 phải là giúp người ta sống bằng mọi giá mà là giúp họ được bình an, vui vẻ và tử tế bằng mọi giá. Cho nên chúng ta nên làm nhiều hơn nữa với khoa chăm sóc giảm nhẹ. Thậm chí là các cô điều dưỡng, y tá trong khoa chăm sóc này cũng nói đùa. Ở đây thật sự là 1 nơi tốt đẹp, người ta thích đến đây trước khi họ bị bệnh (cười).

Những người làm việc ở đây xứng đáng được thêm điểm cộng. Họ làm cho nơi này trở nên vui vẻ, hài hước. Những cô y tá, điều dưỡng ở đây được phép làm như vậy. 1 cô y tá ở đây nói rằng đây là nơi cô ấy 0 phải kê toa thuốc cho bệnh nhân. Thật là 1 niềm vui tuyệt vời khi 0 phải cố gắng chữa trị , trị bệnh cho ai mà chỉ quan tâm chăm sóc cho họ. Khi bạn quan tâm chăm sóc cho người khác như vậy thì tạo ra 1 cộng đồng nhỏ tràn đầy tình thương mến. Là 1 nơi làm việc tuyệt vời. Tại sao 0 có thêm nhiều y tá Phật tử làm việc tại các viện dưỡng lão hospice ?(ở hospice người ta cũng chăm sóc người già trở bệnh nặng sắp qua đời như cụ Dave nêu trên) Đây là 1 công việc tuyệt vời.

Có 1 huyền thoại (0 đúng) trong giới Phật giáo, bất cứ khi nào bạn đến với các Sư ở nơi khác ngoài Serpentine, họ sẽ nói với bạn rằng khi đến gần với cái chết thì đừng dùng những thứ thuốc có chứa chất thuốc phiện như thuốc giảm đau mạnh Morphine, nó làm bạn mất ý thức hay lơ mơ giống như ở trong đám sương mù. Bởi vì khi 1 người chết, điều quan trọng là họ cần phải tỉnh táo trong những giây phút cuối. Người ta thường nói rằng suy nghĩ cuối cùng của bạn rất quan trọng. Điều này 0 đúng. 0 phải là 1 suy nghĩ cuối cùng mà là 1 loạt những suy nghĩ cuối cùng. 0 phải 1 khoảnh khắc mà là nhiều khoảnh khắc cuối, bạn cảm thấy thế nào. 0 chỉ là suy nghĩ mà còn cả cảm xúc, cảm nhận của bạn nữa.

Tôi đã từng ở bên nhiều người lúc họ lâm chung. Tôi nhớ có 1 bạn Phật tử ở đây khi hấp hối, vị này bị ung thư phổi 0 thể thở được. Mỗi hơi thở đều rất khó nhọc và vị ấy thật sự rất đau đớn khổ sở đến nỗi đã nói với tôi những lời 0 thể quên được, rằng : ‘Ajahn Brahm, Thầy hãy làm ơn bắn vào lưng con đi’. Vị ấy đau đớn quá nên chỉ muốn chết. Những cơn đau như vậy thì chỉ có thể dùng thuốc phiện để trấn áp. Nhưng vị này 0 muốn dùng vì cho rằng mình cần phải tỉnh táo vào phút cuối.

25:45 (Còn tiếp)

Tôi cảm thấy rất nhẹ lòng khi đến 1 nơi như Singapore để giảng, đặc biệt là trong 1 cuộc hội thảo về thái độ người Phật tử về sự chết và chăm sóc người sắp chết. Tôi chia sẻ về vấn đề này  theo cái nhìn của Phật Giáo , còn 1 bác sỹ  khác chia sẻ theo khía cạnh y khoa. 1 trong những điều mà tôi đề cập là hiện tượng sáng suốt lúc cận tử. Đây là 1 từ trong y khoa được dùng ở Singapore, mô tả điều xảy ra khi 1 người sắp chết.  Có 1 vị bác sỹ làm việc ở BV Hoàng Gia Perth, sau khi tôi giảng xong thì cho ngay 1 vd về vấn đề sáng suốt lúc cận tử mà vị ấy mới chứng kiến 1, 2 ngày trước đó. Buổi hội thảo này đã xảy ra cách đây nhiều năm rồi.

Lúc đó vị này là 1 bác sỹ trẻ tại BV Hoàng gia Perth, 1 bệnh nhân của vị này bắt đầu tiến trình hấp hối. Cái chết 0 đến ngay lập tức mà phải trải qua 1 quá trình, thường thì mất nhiều phút, trừ trường hợp bị tai nạn thân bị phá hủy hoàn toàn thì chết ngay. Người bệnh nhân này bắt đầu hấp hối, mất ý thức, 0 biết đó có phải là hôn mê hay 0 mà chỉ thấy vị ấy 0 nói được, 0 nhận ra ai trong 1 thời gian dài. Vị ấy có dặn trước rằng khi nào vị ấy hấp hối thì có 1 quyển sổ để bên cạnh ghi tên những người thân thiết và họ hàng, xin hãy gọi cho họ đến để vị ấy gặp lần cuối. Vị bác sỹ làm theo yêu cầu của người bệnh nhân này, gọi lần lượt cho từng số điện thoại. 1 trong số đó là Julie, con gái của vị ấy. Khi gọi đến thì cô này đang ở nhà và trả lời điện thoại. Vị bác sỹ nói cô hãy nhanh chóng đến bệnh viện vì cha cô ấy đang hấp hối. Lúc này người cha đang hấp hối mở mắt ra , ông nghe cuộc hội thoại này và nói rằng: ‘ xin hãy nói với Julie rằng tôi yêu con bé nhiều lắm’. Rồi sau đó ông qua đời. Điều đó đáng lý là 0 thể xảy ra vì não xem như đã chết rồi, ít nhất là do ảnh hưởng của mặt nạ thở, thuốc giảm đau morphine và những thứ khác người ta tiêm để giảm đau cho ông cụ. Còn tôi thì hiểu theo lời Phật dạy rằng đó là điều xảy ra khi người ta chết. Não ngừng hoạt động nhưng tâm còn hoạt động. Tâm thì hoàn toàn khác với não. Tâm có thể dùng não để hoạt động nhưng tâm có quyền năng mạnh mẽ hơn não nhiều và có thể đảm nhận chức năng của não vào phút cuối đời.

Tôi hay kể cho bạn nghe những câu chuyện như là trẻ con mới vài tuần tuổi có thể nói chuyện được bằng giọng của người trưởng thành, và đây là chuyện thật chứ 0 phải do người ta tưởng tượng ra. Họ đã trải nghiệm chuyện đó. 1 chuyện nữa là người cao tuổi trước khi chết, người này bị Alzheimer 0 thể nhớ ra ai hết. Rồi ngay trước khi chết thì nói:’ Nicholas, ông khoẻ 0? Dạo này ông thế nào?’ Người này nhớ được mọi thứ. Tâm làm việc thay cho não và tâm lưu giữ ký ức.  Cũng giống như khi bạn thôi miên ai đó, họ có thể nhớ ra những điều mà bình thường họ 0 thể dùng não để nhớ ra. Khi bạn thiền sâu (nhập tầng thiền), bạn có thể quán thấy lúc mình đang nằm trong chiếc xe nôi khi còn rất bé. Những chuyện này rất thật. Lúc này tâm đảm nhận vai trò của não chứ não 0 hoạt động . Ta gọi đó là sự sáng suốt cuối cùng, lúc cận tử. Miễn là những suy nghĩ của bạn là quan trọng, khi hấp hối, dù là bạn bị mất phương hướng, lơ mơ do dùng morphine giảm đau trong nhiều ngày, dù là bạn bị Alzheimer 0 thể nhớ gì, dù là bạn bị những tổn thương lâu ngày như là ung thư não khiến não mất chức năng hoạt động, thì vào đúng lúc ấy (lâm chung), tâm sẽ hoạt động thay cho não. 0 chỉ là xảy ra với các Sư hay Ni có hành thiền mà xảy ra với mỗi người chúng ta.

Vì thế nếu bạn lo lắng về suy nghĩ cuối cùng của mình trước khi qua đời, khi cần bạn vẫn có thể dùng morphine để giảm đau mà 0 sợ bị mất đi sự sáng suốt cuối cùng. Khi bạn bị đau nhiều giờ hay lâu ngày , bạn dùng các loại thuốc giảm đau mạnh như morphine thì sẽ làm cho bạn kiệt sức, 0 thể nhớ ra điều gì, giống như đang ở trong 1 thế giới kỳ lạ. Khi bạn dùng những loại thuốc đó , thứ 1 là bạn 0 thể suy nghĩ điều gì, 0 thể suy nghĩ 1 cách logic được. Kế đến khi bạn bị 1 cơn đau hành hạ thì bạn cũng bị lẫn lộn, 0 sáng suốt. Nhưng tôi có thể bảo đảm rằng những giây phút cuối cùng trong đời thì bạn sẽ dễ nhớ ra những điều mà bạn cho rằng quan trọng. Tâm 0 bị bào mòn hay ảnh hưởng bởi những cơn đau. Khi bạn có thể có những suy nghĩ tốt đẹp trước khi chết thì khả năng cao là sẽ tái sinh vào cảnh giới tốt đẹp.  

Tôi nói điều này vì vài hôm trước có người nói với tôi qua cuộc nói chuyện trên zoom ở Hongkong rằng tôi là nhà Sư duy nhất mà anh ấy biết bảo mọi người rằng vì lòng nhân từ, yêu mến bản thân mình và những người thân của mình, nếu cần hãy dùng thuốc giảm đau trước khi qua đời. Vì thời khắc đó nếu bạn thật sự cần sự tỉnh táo sáng suốt thì sẽ tỉnh táo sáng suốt, đó là sự sáng suốt lúc cận tử. Tâm khác với não và bạn có thể nhìn thấy mọi việc rất rõ ràng.

Và về suy nghĩ cuối cùng trước khi chết , làm sao để có suy nghĩ tốt đẹp lúc đó. Điều này thì ý chí 0 quyết định được. Mới đây tôi có kể cho bạn nghe về chuyện người đàn ông ở Columbo Sri Lanka chưa? Ông này là dạng Phật tử Vesak, chỉ đến chùa vào ngày Vesak thôi. Vào những ngày khác, khi chư Tăng Ni đi khất thực thì ông chỉ lo làm ăn buôn bán. Ông chỉ cúng dường chút món gì dư thừa vào ngày Vesak thôi, những ngày khác thì 0. Cho nên tâm ông 0 thật sự đặt vào Phật Pháp. Nhưng khi đến chùa, ông nghe 1 Sư giảng rằng cách duy nhất để tái sinh về cõi trời, điều quan trọng suy nghĩ cuối cùng phải là suy nghĩ đại thiện, rất tốt đẹp. Làm thế nào?

Nhà Sư chỉ ra rằng suy nghĩ tốt đẹp nhất là nhớ về Phật – Pháp – Tăng, Tam Bảo. Nếu có thể nhớ về Phật, Pháp, Tăng ngay trước khi chết thì gần như là bảo đảm được tái sinh vào cảnh giới tốt đẹp. Điều này thật sự là đáng ao ước. Ông 0 nghe giảng tiếp xem nhà Sư nói gì mà 1 suy nghĩ lóe lên trong đầu ông cách ông có thể chơi chiêu, qua mặt được nhân quả. Thật là 1 ý kiến thông minh sáng suốt. Làm sao để nhớ về Phật – Pháp – Tăng trong suy nghĩ cuối cùng trong đời? Hết sức đơn giản. Ông có 3 người con trai. Từ chùa về, ông gặp luật sư và làm thủ tục đổi tên 3 người con trai lần lượt từ lớn đến nhỏ thành Phật – Pháp – Tăng.

Ông biết chắc chắn là khi sắp chết, 3 người con trai sẽ ở bên giường của ông. Theo phong tục, truyền thống thì phải như vậy. Mọi chuyện diễn ra tốt đẹp. Khi ông bệnh nặng và sắp qua đời, 3 người con trai rất hiếu thuận ngồi bên giường của ông. Vào những giây phút cuối, ông nhìn 3 người con trai : Phật, Pháp, Tăng. Mình sẽ tái sinh về trời. Phật, Pháp, Tăng. Tất nhiên khi nhìn con trai thì ông sẽ nghĩ đến tên của chúng rồi. Phật, Pháp, Tăng. Mình sẽ tái sinh về trời. Rồi ông nghĩ tiếp: ‘Ủa mà 3 thằng này ở đây thì ai trông coi cửa hàng?’ Rồi ông qua đời. (mọi người cười). Lòng tham và sự quan tâm lo lắng về công chuyện làm ăn đã trở nên nổi trội trong những giây phút cuối đời của ông ấy và ông nghĩ về chúng trong giây phút cận tử.

37:05 (Còn tiếp)

1 trong những lý do mà tôi hay kể câu chuyện này là vì bạn 0 thể giả mạo hay thao túng trong vấn đề này được. Đó cũng như vấn đề bạn là ai, bạn từng nghĩ về điều gì trong cả cuộc đời. 0 phải là điều mà bạn nói với mọi người rằng bạn đang nghĩ gì mà là điều bạn thực sự hay suy nghĩ. Sự thành thật luôn nằm bên trong bạn. Buổi tối khi lên giường, bạn đối diện với chính mình, 0 có ai nghe thấy ngoại trừ chính bạn. Bạn nghĩ gì, bạn cảm thấy thế nào, chính những điều đó dẫn bạn đến cõi thiên (hay cõi nào đó hay  đọa xứ) sau này. Cho nên cách bạn sống thế nào quyết định cách bạn chết. Cho nên lúc ai đó chết, sẽ rất quan trọng khi ta vì lòng từ mà nâng đỡ cho họ lên tinh thần bằng 1 câu chuyện vui .

Tôi cũng có nói tại viện dưỡng lão (hospice) khi họ hỏi tôi về trường hợp có người thân, họ hàng dùng máy niệm Phật, tụng kinh liên tục 24/7. Bạn đã từng gặp trường hợp như vậy chưa? Nếu mà có ai đó làm như vậy với tôi, khi chết đi, tôi sẽ thành ma hiện hồn về nghiền nát cái máy ấy (mọi người cười). Giây phút đó nên có sự an bình tĩnh lặng thì hơn. Với tôi thì sự an bình tĩnh lặng quan trọng hơn việc cứ tụng kinh liên tục như vậy. Đặc biệt là khi tụng kinh bằng tiếng Hoa, tôi 0 hiểu 1 từ nào hết. Giữ sự tĩnh lặng khi 1 người đang hấp hối là tốt đẹp nhất. Có sự bình an và nếu bạn biết cách để có được những suy nghĩ thiện sau cùng. 1 trong những suy nghĩ đại thiện mà bạn nên có khi qua đời là suy nghĩ về những điều tốt lành bạn từng làm trong cả cuộc đời.

Nếu bây giờ mà tôi chết ngay , wow, nếu tôi đi tái sinh thì tất nhiên là , tôi đã từng làm nhiều điều tốt trong đời. Xin lỗi là cho tôi lấy vd này, bạn có biết Cô Ni Chanda ở UK 0? Lần đó khi tôi sang UK, chúng tôi tìm ra 1 miếng đất rất phù hợp có sẵn 1 căn nhà trên đó để thành lập 1 tu viện ở UK. Mà đừng có lo, tôi 0 có yêu cầu các bạn quyên góp tiền mua đâu. Các bạn mất cơ hội đó vì chúng tôi đã quyên góp đủ tiền mua rồi. Số tiền này chỉ dùng cho tu viện đó thôi. Đó là 1 nơi xinh đẹp để xây tu viện Ni, 0 chỉ là dành cho cô Ni này, mà là cho các phụ nữ khác đến tu nữa, các cô người VN và tất cả mọi người. Điều này là động lực cho tôi vì tại sao thành lập tu viện cho nam thì thật là dễ dàng, thật ra cũng 0 dễ lắm nhưng mà dễ hơn so với việc thành lập tu viện cho nữ hay các bạn giới tính thứ 3 ++. Chỉ là chúng ta xây dựng sẵn đó để khi họ muốn tu là có sẵn nơi cho họ. Và chúng ta đã làm được (1 tu viện cho Ni ở UK).

Cho đến nay thì mọi chuyện diễn ra tốt đẹp, khiến tôi cảm thấy thật sự rất tốt vì  đã góp phần vào thành tựu này. Và tất cả những tu viện ở đây thì các bạn đã góp phần vào để xây dựng nên. Khi nghĩ về những chuyện như vậy, tôi rất hoan hỷ. Suy nghĩ về việc làm những điều tốt cho mọi người trên thế giới. Thậm chí là khi tôi kể những câu chuyện về những người tôi đã gặp như ở UK chẳng hạn, rất nhiều người . Có 1 phụ nữ mà bây giờ tôi có thể hình dung ra khuôn mặt của cô ấy lúc này. Cô nói rằng con chỉ đến dự buổi nói chuyện của Thầy để nói lời cảm ơn. Cô nói đã trải qua 1 cuộc ly dị rất đau đớn và Thầy đã giúp con còn sống được. Những chuyện nhỏ mà Thầy nói có thể giúp cho người ta vượt qua được những trải nghiệm khủng khiếp.

1 trong những điều đầu tiên là tôi 0 đổ lỗi cho ai hết. Đừng đổ lỗi cho bạn hay người bạn đời. Sự đổ lỗi, tìm lỗi đó là 1 trong những lý do khiến cho bạn trở nên tiêu cực khi có những chuyện 0 hay xảy ra trong đời. Khi bạn bị bệnh, bạn có tìm ra lỗi 0? Nếu bạn lỡ bị Covid, tôi có nghe bây giờ thì bệnh dịch này đã qua rồi. Nếu bạn từng bị Covid, là bạn may mắn, bạn có 1 thời gian để ở ẩn, nghỉ dưỡng. Người ta gọi đó là cách ly còn tôi thì gọi đó là thời gian tĩnh lặng cho chính bạn. Điều tuyệt vời khi ta bị bệnh là được người khác quan tâm chăm sóc. Tôi nhớ người đầu tiên trong tu viện chúng ta ở Serpentine bị Covid, họ có 1 khoảng thời gian nghỉ dưỡng tuyệt vời. Ngày đầu tiên thì họ cảm thấy xuống sức nhưng sau đó thì họ được chư Tăng mang thức ăn đến , 0 cần phải đi khất thực. Chúng tôi biết người bị bệnh thích ăn món gì nên chuẩn bị những món đó cho họ. Họ 0 phải làm các công việc hay việc nhà, chúng tôi giặt y cho họ, làm tất cả cho họ. Thật sự là tôi 0 bị Covid nhưng tôi hơi bị ganh tỵ. Sao mình 0 bị nhỉ? (cười) Vấn đề là bạn hãy nhìn mọi việc theo hướng tích cực thay vì lúc nào cũng tiêu cực.

Sự tích cực ấy bạn cứ tiếp tục phát triển, nó sẽ tạo ra những suy nghĩ tốt vào lúc cuối đời. Có thể là trong đời bạn 0 được thành công như ý bạn muốn nhưng bạn đã học được rất nhiều, bạn được trao tặng rất nhiều, bạn đã rất tử tế, rất quan tâm , rộng lượng hào phóng với rất nhiều người . Hãy nghĩ đến những người mà bạn đã tử tế với họ trong đời. Đó là những điều tốt đẹp bạn nên nghĩ đến lúc lâm chung. Đừng chỉ nghĩ đến cỏ dại mọc trong vườn. Tất nhiên là chúng ta cũng có làm những chuyện ngu ngốc. Tôi đã từng chia sẻ về những chuyện ngu ngốc đã làm trong quá khứ. Chỉ để cho bạn thấy tôi cũng chỉ là 1 con người.

Có 1 lần khi tôi còn nhỏ khoảng 6 hay 7 tuổi, tôi có 1 đồng xu nhỏ , đồng 6 xu của Ailen, ở London thì 0 có giá trị gì, 0 mua được gì vì đó 0 phải là tiền lưu hành ở London. Tôi cùng với vài người bạn đi đến gặp 1 ông cụ già hơi bị lòa và nói:’ Thưa ông, xin ông đổi đồng 6 xu này cho cháu với.’ Ông đổi cho tôi. Tôi cảm thấy rất áy náy về chuyện này. Bạn tôi nói: ‘ông cụ đó tối nay đếm tiền sẽ thấy thiếu mất 6 xu’. Lúc đó tôi mới 6 hay7t nhưng 0 bao giờ quên chuyện đó, trong 66 năm qua. Đó là suy nghĩ 0 tốt mà tôi đã tạo ra từ lúc đó. Tuy nhiên ai trong chúng ta thì cũng đều có lúc này lúc khác làm chuyện 0 tốt. Mà bạn thấy nó 0 xấu lắm, phải 0? (mọi người cười) Chúng ta tha thứ cho bản thân và tập trung vào những điều tốt đã làm như là xây dựng tu viện, giúp đỡ người khác, mang 1 vài tia hy vọng cho cộng đồng các bạn giới tính thứ 3 ++.

Nhiều năm trước tôi đã gặp rắc rối về chuyện này khi có 1 bài báo xuất bản ở tại Tây Úc đây, nói rằng Dalai Lama đã tuyên bố: ‘người thuộc giới tính thứ 3++ thì 0 thể là 1 Phật tử được’. Nhiều bạn thuộc giới tính thứ 3 ++ đến đây phàn nàn rằng: ‘Ajahn Brahm, có đúng là giới tính thứ 3 thì 0 thế là Phật tử?’ Nỗi đau mà họ phải chịu thật là rõ ràng.  Cuối cùng thì chúng con cũng tìm ra được 1 nơi mà chúng con được tôn trọng và chào đón. 1 con đường tâm linh, 1 con đường đạo cho chúng con. Xin hãy nói rằng điều vị ấy nói là 0 đúng. Rất dễ để bảo cho họ biết rằng điều đó là 0 đúng. Các con luôn được chào đón khi đến đây. Các con có thể trở thành Phật tử, được tôn trọng như 1 Phật tử. Chúng ta có rất nhiều Phật tử làm President của BSWA, các Phật tử sau này được thọ giới làm Tỳ kheo, những người thuộc giới tính thứ 3. Tôi tự hào về họ.

47:15 (Còn tiếp)

Hãy biến điều đó thành cơ hội. Các bạn được chào đón. Tôi 0 chỉ là nói suông mà thật sự chào đón các bạn.  Tôi làm mọi thứ trong khả năng cho bạn, 0 chỉ là từ ngữ mà kèm theo hành động. Thật là tốt đẹp khi có thể chứng kiến những điều đó. Những chuyện như vậy làm cho tôi cảm thấy vui khi nghĩ về chúng. Các bạn được chào đón. Tất nhiên là như vậy rồi.

Thậm chí là các em nhỏ, ở những nơi như Singapore, có vẻ như họ miễn cưỡng chấp nhận những người thuộc giới tính thứ 3 ++ là 1 cộng đồng. Tôi đi đến đó và có 1 bài nói chuyện, nói rằng: ‘các bạn được chào đón. Các bạn là Phật tử. Xin chào mừng, xin chào mừng, xin chào mừng!!!’ Rồi có 1 vị bộ trưởng ở Singapore , họ 0 trực tiếp liên lạc với tôi mà liên lạc với những vị đứng đầu hội Phật tử ở Singapore, hỏi rằng có đúng là Ajhan Brahm khuyến khích giới tính thứ 3++ ở Singapore. Người nhận câu hỏi đó từ vị bộ trưởng đã trả lời là: ’vâng, giống như vị thủ tướng đương nhiệm lúc bấy giờ nói rằng vị ấy tôn trọng người thuộc giới tính thứ 3++’.  Điều này thật sự thú vị vì bài nói chuyện gần đây nhất của tôi tại chùa Kong Meng San thì có 1 cặp theo đạo Thiên Chúa Giáo và theo chủ nghĩa cơ bản , họ cố gắng ngăn cản người ta đến nghe giảng. Họ nói: ‘OK, bây giờ thì chúng tôi hiểu điều gì đang xảy ra, Ajahn Brahm đang trở nên rất nổi tiếng’ Và họ muốn ngăn cản, phá rối. Khi người của bên vị bộ trưởng nghe được chuyện này thì nói:’ à, bây giờ tôi đã biết rồi. Nếu chuyện này còn xảy ra nữa thì đây là số điện thoại của tôi. Cứ gọi cho chúng tôi và họ sẽ bị bắt’. Vị ấy nói Ajahn Brahm rất tử tế vì đúng ra thì người Phật tử phải là người tử tế, luôn chào đón mọi người. Chúng ta 0 dạy về lòng từ ái ở đây sao? Chỉ dạy thôi thì chưa đủ, còn phải thực hành và đứng lên bảo vệ điều đó, tuyên bố 1 cách mạnh mẽ rằng mọi người đều được chào đón, rất nhiều.

Tôi xin phép ngưng ở đây. Hy vọng là các bạn đã có 1 buổi nghe giảng tốt đẹp. Hy vọng là bạn chưa tử liền nhưng khi tử thì mong sao bạn biết cách làm thế nào (mọi người cười). Cám ơn các bạn đã lắng nghe. Sadhu Sadhu Sadhu

50:47

Phần Hỏi Đáp

H: Con chỉ muốn nói về tính chất quan tâm chăm sóc bệnh nhân của y tá. Các vị ấy 0 chỉ quan tâm chăm sóc những bệnh nhân thuộc trách nhiệm của mình mà cả những người khác xung quanh nữa. Lần đó con là bệnh nhân, 0 nặng lắm, nằm viện để theo dõi vài ngày. Con thấy có vài bệnh nhân bị bệnh rất nặng, có người thì 0 chịu hợp tác, có người đối xử tệ, lạm dụng y tá nhưng có đến hơn 90% y tá cực kỳ tử tế, tử tế đến độ khó tin với họ. Bất kỳ bệnh nhân yêu cầu điều gì họ đều cố gắng hỗ trợ. Có 1 bệnh nhân la hét, làm phiền thì 1 y tá cố gắng xoa dịu tình hình, làm cho bớt căng thẳng, đối xử tử tế với ông bệnh nhân này, nhờ vậy mà con mới ở yên được vài ngày trong bệnh viện. Nếu 0 thì do con 0 bệnh nặng lắm, con vẫn đủ khỏe để về, tìm chỗ khác để nghỉ ngơi. Cả đêm đó con ở trong bệnh viện, nhìn cách những người y tá đang rất nỗ lực để bản thân giữ bình tĩnh và giúp những người khác được nghỉ ngơi yên tĩnh mà những người này có thể 0 hay biết. Con muốn nói là các y tá 0 chỉ là giúp đỡ những bệnh nhân họ chịu trách nhiệm mà họ còn giúp đỡ, chăm sóc những người khác xung quanh nữa.

Đ: Lần gần nhất tôi nằm viện là khoảng 32 hay 33 năm trước. Có 1 ký ức vẫn còn ở lại trong tâm tôi. Nửa đêm tôi được đánh thức dậy để làm sạch ruột chuẩn bị cho việc xét nghiệm sáng mai. Cho đến bây giờ tôi vẫn 0 quên ký ức khi nhìn thấy người y tá đó, 1 trong những gương mặt nhân hậu nhất mà tôi nhìn thấy trong đời, giống như 1 thiên thần nhỏ, 1 vị thiên. Vị ấy nhẹ nhàng đánh thức tôi dậy bảo tôi uống thuốc rồi sau đó tôi nhanh chóng ngủ trở lại. Tôi vẫn còn nhớ như vậy. Sau đó thì tôi 0 gặp lại người y tá đó bao giờ nữa. Khi bạn trải nghiệm chuyện như vậy thì lòng nhân hậu tử tế sẽ tạo ra sự khác biệt rất lớn nơi bạn.

Nhiều bạn y tá nói với tôi rằng họ có nhiều trách nhiệm phải thực hiện, có rất nhiều việc phải làm, nhiều khi họ 0 có đủ thời gian, đúng hơn là 0 được cấp đủ thời gian để phục vụ bệnh nhân, họ phải ôm đồm nhiều thứ. Sẽ thật tốt nếu họ được cấp đủ thời gian , ngay cả bác sỹ cũng vậy, để họ có thể đối xử tử tế, nhân hậu, có đủ thời gian phục vụ bệnh nhân, có cơ hội làm tốt công việc của mình. Đó là cách chữa trị tốt nhất. Hoàn toàn đồng ý với bạn. Y tá là 1 trong những công việc khó khăn nhọc nhằn nhất vì người ta kỳ vọng ở họ quá nhiều. Công việc chính của họ là người chăm sóc chứ 0 chỉ là người điền vào đơn/toa thuốc rồi mang đi, thực tế họ có vô vàn việc phải thực hiện.

H: Thưa Thầy, con vừa được chẩn đoán bị bệnh viêm loét đại tràng mãn tính, con phải làm thế nào? Con e rằng phải dùng thuốc suốt đời, phải kiêng khem cả đời. 

Đ: Tôi 0 phải là bác sỹ, nếu tôi cho bạn câu trả lời thì chắc là sẽ gặp rắc rối to. Bệnh này rất nặng, phải 0? Cho nên đó là lý do chúng ta 0 chỉ sống nhân hậu tử tế và cho ý kiến nên làm thế nào. Tôi 0 biết bệnh này nặng thế nào nhưng có 1 điều tôi biết là việc chẩn đoán có khi 0 chính xác 100%, có khi người ta nói đây là chứng viêm loét, đây là bệnh trầm cảm, đây là bệnh tâm thần phân liệt, đây là ung thư … đó là sự phỏng đoán, phỏng chừng chứ 0 chính xác 100%. Rất thường khi tôi thấy nếu ai đó được chẩn đoán mắc 1 bệnh nào đó và họ tin tưởng mạnh mẽ như vậy thì nó sẽ trở thành sự thật.

Nếu được thì bạn hãy thực hành thiền. Tôi vẫn nói rằng thiền định rất mạnh mẽ. Tâm trạng bạn đang lên xuống thất thường vì chẩn đoán có bệnh, thiền định mang đến lòng từ ái giúp chữa lành tâm trạng ấy. Lòng từ ái  làm việc rất có hiệu quả. Tôi 0 biết cơ chế làm việc cụ thể thế nào nhưng nó có thể giúp người ta khỏi bệnh. Có người nói với tôi rằng nó làm cho hết bị viêm và giúp khỏi bệnh. 0 phải thiền luôn luôn giúp khỏi bệnh nhưng khi thiền thì bạn có cơ hội  rất lớn. Thậm chí khi bạn được chẩn đoán mắc bệnh này thì 0 có nghĩa là bạn sẽ bị mãi mãi. Có nhiều trường hợp người ta gọi là phép lạ.

Tôi chợt nhớ trường hợp 1 anh chàng ở Penang Malaysia. Não của anh này bị 1 căn bệnh rất hiếm, bị rối loạn tế bào thần kinh. Đây là 1 tình trạng bệnh về thể lý. Họ giải phẫu cho anh và chữa trị cho anh sau ca mổ nhưng đau đớn 0 tả nổi vì mổ mà 0 thể dùng phương pháp gây mê. Rủi thay đây là bệnh hiếm. Vị bác sỹ duy nhất biết cách giải phẫu và chữa bệnh này lại ở Singapore. Cho nên tôi mới biết về chuyện này vì tôi quen biết với rất rất nhiều bác sỹ ở Singapore. Anh gặp tôi ở Penang. Tôi nên làm gì? Tôi thật sự rất ái ngại cho anh vì tiến trình chữa bệnh rất đau đớn. Anh nói với tôi vợ anh sắp sinh con đầu lòng. Nếu 0 chữa trị thì anh sẽ chết nên phải giải phẫu. Tôi chỉ cho anh cách thực hành thiền để bệnh thuyên giảm và anh đã thực hiện.

Sau đó anh đến gặp tôi và kể anh sang Singapore để giải phẫu. Họ cạo tóc cho anh và đặt 1 cái khung quanh đầu anh nơi họ sẽ mổ sọ, mổ sống 0 gây mê. Trước khi mổ họ chụp CT rồi nói phải chụp CT lần nữa. Có gì đó sai sai. Họ chụp CT lần 2 và đưa cho anh xem kết quả: ‘chúng tôi 0 biết chuyện gì đã xảy ra, 0 biết anh đã làm gì nhưng chứng bệnh này 0 còn. Anh ổn rồi’. Cuối cùng thì anh 0 phải giải phẫu nữa. Anh ấy ngồi thiền và đã tự chữa lành cho bản thân. Anh đến và nói cảm ơn tôi. Bạn 0 cần nói cảm ơn tôi vì khi kể chuyện đó, mọi người thấy rõ trước mắt. Anh ấy có 1 động cơ rất tốt là vì gia đình mà chịu giải phẫu và anh được khỏi bệnh. Xin cảm ơn rất nhiều. Tôi 0 được trả công gì nhiều nhưng sự hài lòng trong công việc của tôi thì vượt quá sự mong đợi.

59:37

H: Thưa Thầy, con cảm thấy 0 được yêu mến trong 1 thời gian dài. Con cảm thấy sợ và mong rằng tình hình sẽ tốt hơn lên. Con nên làm gì? Xin cảm ơn Thầy rất nhiều.

Đ: có rất nhiều người giống bạn trên thế giới này. Họ quên cách bày tỏ cảm nhận của mình. Hãy thành thật với cảm giác của mình và tin tưởng vào người khác khi họ nói quan tâm đến bạn. Đây là câu hỏi từ Đức, tôi 0 biết bạn sống ở cộng đồng nào nhưng việc có vài người bạn là rất quan trọng. Đức Phật có nói đến Kalyana Mitta – Thiện hữu tri thức , những người bạn có thể tin tưởng . Hãy mường tượng, bạn là 1 Phật tử giữ đúng 5 giới thì ít nhất bạn là người đáng tin tưởng. Bạn 0 nói dối, 0 lợi dụng người khác, nghĩa là khi bạn có 1 người bạn biết giữ 5 giới, thật tuyệt vời. Họ biết quan tâm đến bạn. Khi quan tâm chăm sóc người khác thì chẳng tốn chi phí gì cả mà được nhận lại rất nhiều. Tôi bảo đảm với bạn điều đó. Tôi 0 bị bắt buộc phải đến đây mỗi thứ 6 , tôi không bị bắt buộc phải đến tu viện Bodhinyana để bảo ban các ông thầy crazy hay quan tâm lo lắng cho các cô Ni nhưng tôi đã làm rất nhiều và bạn 0 thể ngăn tôi lại. Tôi rất vui khi làm như vậy. Vui khi cho đi, khi quan tâm đến họ hết sức mình.

Nếu bạn 0 được yêu trong 1 thời gian dài , quên mất cảm giác đó là như thế nào, hãy bước ra ngoài và yêu mến ai đó. Đừng mong là sẽ nhận lại điều gì, chỉ cho đi lòng thương yêu. Tìm 1 người vô gia cư ở Đức, tử tế với họ, đón nhận họ, tặng họ quần áo ấm gì đó hay thức ăn. Khi chúng ta cho đi tình thương mến, chúng ta sẽ nhận lại tình thương mến. Điều này xảy ra 1 cách tự động vì là luật nhân quả.

H: Thưa Thầy con bị bệnh tăng động giảm chú ý (mất tập trung) trong công việc. Con đã tập thiền niệm hơi thở trong 7 năm liền mà 0 có cải thiện gì , có cách nào tốt hơn để tâm 0 còn suy nghĩ vẩn vơ, đi lang thang hàng ngày 0?

Đ: Tôi có đọc sách về chứng tăng động ADHD này. Người ta có rất nhiều tên để mô tả chứng này. Đôi khi gọi là ADHD trong công việc. Tôi cũng thường bị các suy nghĩ cuốn đi , 0 thể dừng lại trong 1 thời gian dài. Chữa chứng này thì dễ thôi: Thực hành thiền với thiện chí. Có những chiến lược tuyệt vời về điều bạn đang làm và làm cho chúng trở nên thú vị, tốt đẹp. Rồi niềm vui khi bạn đang làm những việc này sẽ kéo bạn trở lại với thực tế. Khi tôi giảng pháp hầu như là hàng tuần, nhiều khi 1 tuần giảng nhiều bài Pháp. Tôi hay bị cuốn theo dòng suy nghĩ miên man và 0 thể trở lại thực tế trong 1 thời gian dài. Như vậycó phải là tăng động 0? Tôi yêu thich việc giảng Pháp, cùng ở đây với bạn, chia sẻ những gì mà tôi biết. Trong 1 tuần thì tôi có rất nhiều bài giảng nhưng như vậy thì tôi có bị tăng động ADHD 0? Bị các suy nghĩ cuốn đi và 0 thể quay trở lại trong 1 thời gian dài. Tôi vui thích khi giảng Pháp, gặp gỡ các bạn, chia sẻ những điều mà tôi biết và có thể giúp đỡ từng người trong số các bạn. Nếu bạn đến đây nghe giảng và giờ này chưa bỏ ra ngoài thì có nghĩa là bài giảng này có ý nghĩa với bạn.

Về vấn đề (bị tăng động) 0 thể tập trung vào thực tại trong 1 thời gian dài, 1 trong những điều đầu tiên là phải (tập trung) làm việc. Ban đầu sẽ có khó khăn .

Niệm hơi thở trong 7 năm liền mà 0 có sự cải thiện nào, bạn có thể đến dự 1 khóa tu thiền ẩn cư của chúng tôi. Niệm hơi thở rất dễ.

Tâm bạn đi lang thang vì nó 0 vui thích với những điều đang trải nghiệm ngay trong hiện tại. Bạn có thể làm cho tâm bạn quan tâm hơn hoặc làm cho những cảnh bạn đang trải nghiệm trở nên thú vị hơn. Nhiều người nói với tôi rằng họ 0 thể tập trung vào hơi thở quá 5 phút được nhưng họ lại có thể ngồi chăm chú xem phim trong 1g30’, theo dõi từng chi tiết . Đó là do sự vui thích. Hãy tìm ý nghĩa trong giây phút hiện tại và nhận ra giá trị của nó.

Tôi 0 nghĩ đây là vấn đề gì quá nghiêm trọng. Bạn có thể tìm 1 nơi mà bạn có thể học thiền 1 cách đàng hoàng tử tế. Rồi bạn sẽ có thể thiền với cảm giác tốt đẹp của lòng từ ái. Tôi thường hay thực hành thiền hơi thở . Khi tâm đi lang thang thì tôi làm gì? Mang tâm trở lại. Nó đi lang thang, tôi mang nó trở lại rồi tâm lại đi lang thang, mang nó trở lại. Sau 6 năm như vậy, tôi phát chán với chuyện này. Thay vì vậy, nếu nó muốn đi lang thang thì cứ để nó đi.

Câu chuyện nhỏ này rất quan trọng. 1 phụ nữ có con trai 6t nói rằng: ‘mẹ, con 0 yêu mẹ nữa. Con đi khỏi nhà đây’. Bà mẹ giúp con mình gói ghém đồ đạc và tiễn con ra khỏi cửa nhà: ‘ con đi nhé con trai, nhớ giữ liên lạc’. Mới chỉ 6t. Thật là thông thái. Cậu con trai làm gì? Chú nhỏ đi qua khu vườn, mở cổng nhà và đi ra đường. Chỉ khoảng 5’ sau chú bé đã nhớ nhà rồi. Chú quay lại, mở cửa đi vào nhà. Bà mẹ vẫn còn đứng đó nói:’ chào mừng con trở về, con yêu’. Đó gọi là trí tuệ về mặt cảm xúc.  Tôi cũng làm như vậy với tâm của tôi. Tâm tôi muốn đi đâu đó. Ừ thì cứ đi đi tâm. Ta sẽ giúp mi gói ghém hành lý , nhớ giữ liên lạc nhe. Tâm đi lang thang nghĩ đến chuyện này chuyện kia. Nếu bạn tử tế với nó, nó sẽ trở lại. Nếu bạn đánh đập nó, nó sẽ đi luôn. Vậy thì hãy tử tế với tâm của bạn. Nó muốn đi lang thang đâu đó. Tốt thôi.

Nhưng nếu đó là trong lúc làm việc thì sẽ rắc rối to. Ví dụ như khi bạn làm bác sỹ giải phẫu, đang mổ cho bệnh nhân mà tâm đi lang thang đâu đó chẳng hạn. Nhưng tôi 0 nghĩ là khi đang làm việc như vậy mà bạn lại suy nghĩ vẩn vơ.

H (từ Bangladesh): Xin Thầy chỉ cho con cách dẹp bỏ những dính mắc về mặt cảm xúc với người đã bỏ rơi con dù con yêu họ vô điều kiện.

Đ: Nếu bạn thật sự có tình yêu vô điều kiện thì bạn sẽ 0 lo ngại khi họ bỏ rơi bạn. Nếu họ muốn đi đâu đó với ai đó, như vậy thì cũng tốt thôi. Tình yêu vô điều kiện khiến bạn trở nên rất hấp dẫn, cuốn hút đến nỗi khi có người nào đó bước vào cuộc đời bạn, hãy nói với bạn đời của bạn, bạn của bạn, nói với bản thân bạn những lời tốt đẹp sau: ‘ Bạn ơi, cánh cửa trái tim tôi luôn mở rộng chào đón bạn, bất kể bạn làm gì, thậm chí là bạn bỏ rơi tôi đi nữa, tôi vẫn luôn yêu mến bạn. Bạn lúc nào cũng có thể bước vào nhà tôi, vào cuộc đời của tôi’ . Như vậy thật là tuyệt đẹp.

Tôi muốn kể câu chuyện này cho bạn nghe. Tôi đến thăm người em họ ở Liverpool, người này là con gái của bác gái (chị của cha) tôi. Em họ tôi kể rằng có 1 lần cha tôi trộm tiền của bác gái, vì cha cần đi London (để học nghề rồi lập nghiệp ở London) mà 0 có tiền đi xe.  Bác gái gửi cho cha tôi 1 bức thư tuyệt vời nói rằng em là em của chị, là gia đình của chị. Cánh cửa nhà chị luôn rộng mở đón chào em. Tôi đã 0 biết câu nói này là của bác nói với cha tôi. Cha 0 kể cho tôi nghe chuyện này. Có lần cha tôi nói:’ cánh cửa nhà cha luôn mở rộng chào đón con’, lúc đó tôi đã 0 biết câu nói đó đến từ đâu. Câu này đến từ bác gái, là người mà tôi chỉ gặp được 1, 2 lần, 0 nhớ gì nhiều về bác ấy. Nhưng bác đã nói với cha rằng:’ cho dù em có lấy tiền của chị thì em vẫn là em của chị. Điều này mới là quan trọng. Cánh cửa nhà chị luôn mở rộng chào đón em’. Câu chuyện này góp thêm ý nghĩa cho điều mà tôi thật sự coi trọng. Tất nhiên là tôi yêu mến cha tôi vô cùng và 0 thấy có lỗi lầm gì vì biết rằng cha tôi thật sự cần tiền mới làm như vậy.

Vậy nếu có ai đó làm tổn thương bạn, bỏ rơi bạn, lấy trộm đồ của bạn, hãy tha thứ cho họ, đặc biệt là những người rất gần gũi với bạn. Và nên tha thứ bao nhiêu lần? Câu trả lời là gì? Luôn luôn là ‘ chỉ thêm 1 lần nữa thôi’. Đó là 1 câu trả lời dễ thương vì bạn sẽ 0 phải tha thứ mãi mãi mà chỉ thêm 1 lần nữa thôi, rồi thêm 1 lần nữa, rồi thêm 1 lần nữa (cười).  Có nét đẹp trong đó. Sau 1 thời gian thì người kia sẽ cảm thấy người này vẫn cứ tha thứ cho mình, họ sẽ 0 muốn làm hại hay làm buồn lòng người như vậy nữa. 0 thể nào đâu.

Cám ơn các bạn đã lắng nghe.