The Nature of Mind – Bản Chất của Tâm

Chủ đề bài nói chuyện hôm nay là về Bản Chất của Tâm.

Chúng ta có rất nhiều bình luận và cuộc nói chuyện về Tâm trong Phật Giáo. Trước khi xuất gia, tôi là 1 nhà vật lý chuyên ngành lý thuyết vật chất. Khi muốn cố gắng tìm ra bản chất của cuộc sống, đầu tiên bạn phải tìm hiểu về lý thuyết trước nhưng làm sao bạn biết lý thuyết, ý tưởng đó là đúng hay sai. Nhiều người tranh luận với nhau. Ai cũng nghĩ mình đúng còn người khác thì sai. Điều đó 0 truyền cảm hứng cho ta. Tại sao người ta cứ mãi tranh luận với nhau về những vấn đề quan trọng? Khi bạn học về bản chất, bạn biết sự thật nhưng trong khoa học có câu nói là the ghost in the machine – con ma trong cỗ máy (tức là vẫn còn những điều ta chưa rõ).  Những dữ kiện mà bạn có được 0 đủ để gọi là cuộc sống này.

Tôi thường nói rằng triết học phương tây đánh giá cao triết học Hy Lạp cổ đại. Thật ra thì tôi nghiên cứu ngành triết lý không nhiều. Triết học Hy Lạp Cổ đại đã đặt những tư tưởng cơ bản cho nền triết học phương tây. Và tôi hy vọng rằng người phương tây thật sự tin tưởng điều đó. Tôi có nghiên cứu về Aristotle và Plato , tôi đọc quyển (The Republic by Plato) nền Cộng Hòa do Plato viết , 1 quyển sách nổi tiếng của ông ấy. Chương cuối của quyển này nói về tái sinh. 2 vị triết gia này đều ủng hộ lý thuyết đó. Bởi vì chúng ta 0 thể hiểu làm sao bạn được sinh ra và có 1 cuộc sống rồi thôi. Mozarts đến từ đâu? Những nhà thiên tài nhỏ có tài năng bẩm sinh, họ đến từ đâu? Phải có cái gì đó chứ không chỉ là thân này và não. Và tất nhiên là có thêm rất nhiều yếu tố nữa. Có 1 điều bạn nên biết rằng người ta đã biết đến tâm từ lâu. Họ nói là có 6 giác quan . Lý thuyết đó thật hay. Làm sao có thể chứng minh được đây? Dĩ nhiên là có cách.

Tôi luôn thiền định với tâm buông xả, thân tôi biến mất, 0 thể cảm thấy chân hay bàn chân hay bất cứ gì khác. Và như vậy cũng rất thư giãn. Cảm giác mọi thứ biến mất. Bạn chỉ còn thấy an bình, tĩnh lặng và sự tĩnh lặng ấy phát sinh hoan hỷ. Sự an bình 0 nhàm chán chút nào. Sự tĩnh lặng thì thật tuyệt vời. Tôi nói vậy để chứng mình quan điểm trên, và 0 chỉ là Phật Giáo mà có những trích dẫn tôi đã thảo luận với vài linh mục Công Giáo rất nhiều năm về trước. Tôi nêu ra trích dẫn này và nó thật sự làm họ bối rối. Họ phải lấy kinh Thánh ra để tra xem tôi nói có đúng 0. Và họ cũng bối rối vì sao 1 vị TK Phật Giáo lại biết nhiều Kinh Thánh đến thế. Có 1 câu trong Thánh Vịnh nói rằng: be still and know that thou art God not experience it knows that you are that God.

1 câu nói rất mạnh mẽ. Câu đó có nghĩa là gì? Là hãy tĩnh lặng và cảm nhận sự mạnh mẽ, hoan hỷ , tinh khiết, hoàn hảo khi thiền định, từng người trong các bạn, sớm hay muộn cũng sẽ trải nghiệm. Đã có nhiều người có trải nghiệm niềm an lạc đó rồi.  Bạn ngồi thiền và bạn cảm thấy rất tĩnh lặng, rất an bình. Chúng tôi gọi đó là bạn trở nên rất hạnh phúc. Như vậy nghĩa là gì? Nghĩa là bạn ngồi thiền và thấy thân biến mất không cảm thấy nữa, và cũng 0 nghe thấy gì. Bạn vẫn nhận biết chứ 0 bất tỉnh, mà là đi sâu vào bên trong. Trong Phật Giáo chúng ta vẫn nói là có  6 thức là nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và tâm (ý thức). Triết học Hy Lạp nói có 6 giác quan, còn triết học phương tây nói chỉ có 5 giác quan.

Khi bạn tiếp xúc và hiểu bản chất của tâm thì những thứ khác biến mất. Lúc đó bạn biết tâm thật sự là gì. Đức Phật dạy rằng : nếu bạn muốn biết  bản chất của vàng, trước hết bạn phải tinh luyện vàng, lọc bỏ hết các tạp chất. Khi là 100% vàng ròng thì bạn mới tìm ra đặc tính, bản chất của nó. Đó chính xác là những gì bạn làm khi thiền định. Có những lúc bạn đi vào thiền rất sâu chứ 0 chỉ là buông xả những căng thẳng vì thật sự thiền rất sâu xa chứ không chỉ có vậy, thiền mạnh mẽ hơn rất nhiều, lợi lạc hơn rất nhiều. Khi đi sâu vào thiền bạn sẽ hiểu tâm này là gì. Tất cả mọi thứ biến mất, chỉ còn tâm thanh tịnh an lạc. Những điều này bạn có được 0 phải là nhờ nghe người khác kể lại, đọc sách hay học tại trường mà nó xảy ra ngay với bạn và bạn cảm nhận.

Khi có 1 thời thiền tuyệt vời thì sau đó bạn có thể biết đó là 1 thời thiền tốt đẹp. Sau thời thiền tốt đẹp đó thì bạn có thể nhìn, có thể nghe trở lại. Khi bạn nghe 1 âm thanh, bạn thấy âm thanh ấy tuyệt vời mà bạn chưa từng được nghe.

Nhiều người tham gia khóa tu thiền. Chúng tôi có tổ chức nhiều khóa tu thiền ở đây, không phải là miễn phí mà là vô giá. Chúng tôi 0 dính dáng đến tiền bạc. Nếu bạn 0 muốn thì 0 cần phải đóng phí gì cả.  Có nhiều người cúng dường và việc đó là tùy tâm. Đó là sự cúng dường thanh tịnh để xóa bỏ việc kinh doanh khóa thiền như buôn bán hàng hóa ở chợ. Và nó thật sự tốt đẹp. Khi bạn bắt đầu có trải nghiệm về thiền, chánh niệm của bạn tăng lên rất nhiều.  Bạn có thể nhìn thấy mọi thứ, hiểu mọi thứ. Thậm chí khi bạn đang ở trong khóa tu thiền và dùng bữa sáng hay bữa trưa. Thật tuyệt vời khi nhiều người nói rằng người nấu ăn trong khóa tu này là người nấu ăn giỏi nhất thế giới, vì họ cảm thấy rất ngon.

Khóa tu đầu tiên mà tôi tham dự khi còn là sinh viên tại đại học Cambridge. Tôi thật sự quan ngại khi dự khóa tu được tổ chức tại khu nội trú dành cho sinh viên với những người đầu bếp thường nấu tại UK. Thời đó là vào thập niên 60’s. Là năm 1961, những người đầu bếp UK không được đánh giá cao lắm. Tôi nhớ thời đó họ hay nấu bữa ăn với món thịt và 2 món rau. Trong khóa tu thì chỉ ăn rau. Mà nhiều khi họ chỉ luộc hay hấp thôi cho nên tôi thấy không ngon, 0 có hương vị gì cả.  Tôi thật sự nghĩ rằng chắc không chịu nổi cả khóa tu. Tôi là 1 thanh niên mà lại 0 có thức ăn tử tế. Rồi chuyện gì xảy ra? Khi tôi dùng bữa sáng và bữa trưa đầu tiên, 0 có ăn tối, mới dùng vài miếng tôi thấy ồ, thật tuyệt vời. Các món ăn thật sự thơm ngon. Tôi nghĩ chắc do may mắn, nghiệp tốt trổ nên khóa tu có đầu bếp giỏi nhất trong các trường nội trú đến phục vụ. Nhưng sau đó tôi nhận ra không phải vậy. Người đẫu bếp vẫn nấu như mọi khi. Chỉ là do tâm tôi bấy giờ rất nhạy bén có thể cảm nhận được trọn vẹn hương vị của món ăn. Sau khi luộc, tất cả hương vị của bông cải thường là mất hết. Vậy mà trong khóa thiền, tôi có thể cảm nhận hương vị của chúng và thấy rất ngon. Tôi chưa từng nghĩ nó có thể được như vậy. Tôi bắt đầu thấy được năng lực của tâm. Rất đơn giản. Đôi khi bạn đi nghe nhạc , khi chưa xuất gia, tôi có khi dự các buổi biểu diễn nhạc hay tập dượt , khi nghe nhạc, bạn cảm thấy thật tuyệt vời. 1 điều xảy đến với tôi là sau buổi thiền, tôi có được 1 giờ đi dạo vào mỗi sáng . Tôi 0 đi đâu xa vì gần chỗ tôi dự khóa thiền có vườn bách thảo ngay trong khuôn viên của đại học Cambridge.  Tôi dự định là sẽ vào vườn bách thảo đi dạo cho tiện. Nhưng vừa đến cổng tôi thấy có 1 bụi trúc tuyệt đẹp, đẹp nhất tôi từng thấy trong đời. Tôi nghĩ bụi trúc sao lại đứng ở đây nhỉ. Đây là xứ lạnh. Và bụi trúc thì trông đẹp tuyệt vời. Trong các bức tranh màu nước Trung Hoa, họ hay vẽ trúc. Vì sao? chúng có cành cong rất mềm mại với những chiếc lá xinh xắn thuôn dài và màu nước vẽ chúng rất nhẹ nhàng. Trông rất đẹp. Tôi nhìn khóm trúc ấy và nghĩ: chà thật là đẹp tuyệt. Tôi mở to mắt và há miệng ra ngắm khóm trúc đẹp tuyệt vời ấy. Và tôi bỏ ra cả 1 giờ ngồi trên cái băng ghế gần đó  để ngắm khóm trúc ấy. Điều đó thật khác thường. Sau đó tôi phải ngưng để đi ăn sáng. Trong cả 8 ngày của khóa tu thiền 9 ngày, tôi đều đi đến đó để ngắm khóm trúc tuyệt đẹp ấy không chán, cảm thấy rất vui và hài lòng mà tôi chưa từng thấy như thế trước đó bao giờ. Chỉ là 1 khóm trúc đơn giản nhưng tôi lại thấy tuyệt đẹp. Sau khóa tu, vì đó cũng là trường tôi theo học nên tôi quyết định đi đến đó để thăm khóm trúc tuyệt đẹp của tôi, khóm trúc đẹp nhất thế giới.  Tôi đạp xe đến đó. Điều quan trọng là tôi đạp xe trong dòng xe lưu thông đông đúc  đầy căng thẳng nên khi đến đó nhìn thấy khóm trúc, tôi thấy nó thật bình thường, 0 có gì nổi bật và có phần xơ xác. 1 khóm trúc mọc có vẻ như 0 phù hợp nơi xứ lạnh, đất thì khô tại UK. Tôi tự hỏi điều gì đã xảy ra với khóm trúc đẹp nhất thế giới của tôi mà trước đây 1, 2 tuần tôi còn ngắm nghía nó. Bây giờ nó chẳng đẹp gì cả. Cũng chính là khóm trúc ấy. Vấn đề là bây giờ tâm tôi đang bận bịu , mệt mỏi nên không còn thấy nó đẹp như khi tôi tham gia khóa thiền. Kể từ đó trở đi thì tôi thường trải nghiệm và chia sẻ với người khác về điều này. Trước hết, khi bạn phát triển tâm, bạn chưa chắc chắn đó là gì (đắc thiền hay chưa đắc), bạn chỉ thấy rất tốt, rất đẹp, rất  thú vị, rất khỏe khoắn , rất thư thái. Đôi khi bạn ngồi thiền, hy vọng là bạn sẽ trải nghiệm được vài lần như tôi khi bị ho. Bạn có biết tại sao ngay cả khi tôi bị ho cả 1, 2 tuần rồi mà tôi vẫn giảng Pháp? Là tôi muốn cho bạn thấy thiền có thể làm được gì. Cảm giác khó chịu giảm đi. Tôi 0 dùng thuốc, chỉ thiền để làm dịu tâm và chứng bệnh sẽ giảm.  Điều đó thật lạ lùng nhưng khi bạn buông xả, 0 lo lắng gì nữa , bạn sống hòa bình với chúng thì bạn được chữa lành. Đó là 1 trong những điều kỳ diệu trong thiền mà bạn sẽ thấy và tự cảm nhận. Và cũng an lạc nữa. Có khi bạn bị trầm cảm . Người ta làm thử nghiệm (về trầm cảm), có những thử nghiệm rất sơ sài và 0 sàng lọc.  Họ chỉ trích dẫn những bài viết , làm sao người ta có thể thực sự biết bạn cảm thấy thế nào. Họ chỉ thấy đèn sáng chỗ này chỗ kia trong não đồ của bạn, nhưng điều đó có thực sự chính xác? vì họ đang dùng máy móc và dựa vào đó mà suy luận, kết luận rồi báo cáo.

Còn khi ngồi thiền thì sau khi làm cho tâm an bình, bạn được tăng cường năng lượng, không chỉ là 1 bụi trúc xơ xác trở nên đẹp đẽ với bạn mà nếu bạn đi xuống sông và ngắm nước chảy bạn cũng thấy rất đẹp. Hiện giờ ở Serpentine chúng ta có mưa rất lớn trong 1, 2 ngày trước. Chính xác là sáng hôm qua. Bây giờ đất có nước, cỏ sẽ mọc. Khu vực tự viện Bodhinyana bị khô hạn nhiều tháng rồi. Khi bạn thấy nước bắt đầu chảy, nước nhỏ từ mái nhà xuống, âm thanh rất là tuyệt vời. Tôi nhớ đợt vừa rồi đi sang Hàn Quốc, có 1 số tự viện nằm trên núi. Trông giống như trong phim cổ trang với các kiến trúc chùa và có nhiều băng tuyết, có dòng suối chảy ngang tự viện. Hầu như là bị đóng băng, chỉ chảy nước rất ít đủ cho ta nghe tiếng nước chảy róc rách. Âm thanh nghe tuyệt vời hơn nhiều so với dàn nhạc giao hưởng. Tại sao?

Có nhiều lúc 0 phải nơi tai của ta mà là do tôi vừa mới thiền định xong. Vừa thiền xong thì tai bạn trở nên nhạy bén tinh tuyền làm bạn cảm thấy âm thanh mình nghe thật tuyệt vời. Bạn cảm thấy mọi thứ xung quanh trở nên tinh tế, tốt đẹp hơn.  Bạn thấy như tâm mình tràn đầy năng lượng, 5 giác quan cũng vậy và cuộc sống 0 còn nhàm chán nữa. Lý do tại sao bệnh trầm cảm phát triển? Đơn giản là do bạn đã ở đó nhìn thấy sự việc bao nhiêu lần, bạn có nhiều việc cần dùng ý chí bắt buộc các giác quan làm việc, nghe nhạc to, những bức tranh có màu sắc sống động hơn.  Đó là 1 trong những việc kỳ lạ về điều gì xảy ra khi bạn thực hành thiền. Những màu sắc sống động . Đó là 1 trong những lý do tại sao khi bạn vào trạng thái thiền sâu tốt đẹp , bạn thấy ánh sáng xuất hiện trong tâm, là ấn tướng thiền nimita. Đó là 1 phần trong quá trình thiền mà ta sẽ gặp. Khi ánh sáng nimita lần đầu xuất hiện nơi tâm; giống như bạn bị chúng hút hồn. Đơn giản là vì bản chất của những màu sắc này đẹp đẽ bạn chưa từng thấy bao giờ. Màu vàng sẽ vàng đẹp hơn tất cả những màu vàng bạn từng thấy,  màu trắng sẽ trắng rực rỡ, tất cả các màu sắc bạn thấy đều đẹp đẽ, thuần khiết , sáng rỡ hơn bình thường. Cách duy nhất mà tôi từng nghe miêu tả về các màu sắc này là xanh hơn màu xanh, 0 phải là nói phóng đại, mà do bạn đang nhìn chúng 0 phải nhờ ảo giác chất gây nghiện hay điều gì khác mà bạn đang nhìn với năng lực của tâm, không phải nhờ năng lực của não. Chính ở đây mà toàn bộ con đường tu trở nên vui vẻ đẹp đẽ. Tôi sẽ nói về điều này trong suốt khóa thiền mà chúng tôi thực hiện  khi bạn đạt đến thời khắc cảm thấy an bình, tĩnh lặng, bạn sẽ nhìn thấy gì ở đó. Bạn sẽ thấy niềm vui , hạnh phúc vì lúc đó bạn sẽ thấy rất tuyệt vời , hạnh phúc, gặp lúc đó thì bạn đừng sợ hãi mà hãy điềm tĩnh trong hạnh phúc. Giống như chuyện vị Tỳ Kheo mà tôi đã kể.  Nếu bạn thiền như 1 thiền sinh, 1 người Phật tử thì bạn sẽ ngày càng trở nên hạnh phúc hơn, hạnh phúc hơn, hạnh phúc hơn. Nhiều người sẽ nghĩ :

-          Thầy đang nói về cái gì vậy? Thầy là 1 Tỳ Kheo, không phù hợp với việc nói về hạnh phúc.

-          Bạn nói sao? Tôi đã tu 50 năm. Nếu tôi 0 thấy đời tu hạnh phúc thì tôi hoàn tục lâu rồi.

-          Có người lại hỏi: Thầy làm gì mà ngồi trong phòng suốt ngày vậy? Như vậy có phải là sống đúng nghĩa không?

Ồ nếu tôi có thể trao tặng cuộc sống này cho bạn, tôi cũng sẽ không từ bỏ cuộc sống này đâu. Ý tôi là tôi 0 nghĩ bạn sẽ rời khỏi phòng nhiều ngày nếu bạn cảm thấy rất hạnh phúc .

Không thể cố gắng hay ép buộc để đạt được trạng thái này. Trong thiền, bạn 0 nắm giữ , cầm giữ chính bạn , bạn 0 thể làm vậy được. Sẽ là sai lầm lớn nếu bạn cố gắng thiền, ráng giữ bản thân tĩnh lặng hay cố gắng ngăn chặn suy nghĩ, ý tưởng. Sẽ 0 bao giờ làm được, bạn chỉ tốn thời gian vô ích.

Thay vào đó, như tôi đã giảng trước đây, hãy buông thư cơ thể. Bạn nên biết rằng yếu tố này rất quan trọng bởi vì có quá nhiều người căng thẳng . Có 1 anh chàng đi đến gặp 1 nhà tâm lý học . Ông ta hỏi: anh gặp vấn đề gì? Anh ta nói: đôi khi tôi thấy mình chắc chắn là người này, đôi khi tôi thấy mình rõ ràng là nhân vật kia. Triệu chứng như vậy trong tâm lý học là gì vậy? nhà tâm lý học trả lời ngay: thưa ông, vấn đề của ông là do quá căng thẳng. (Nhà tâm lý học này chơi chữ. Âm này viết ra là 2/10s – bị 2/10 người ám, hay là too tense- quá căng thẳng; đều được) Tại sao người ta bị căng thẳng? Họ luôn cố gắng kiểm soát. Họ 0 bao giờ có thể làm được điều đó. Còn trong thiền định, tôi đã gặp nhiều lần. 1 lần nữa tôi đưa ra ví dụ này.

(Thầy Ajahn Brahm cầm ly nước và hỏi) Làm cách nào bạn có thể cầm ly nước này và giữ cho nó lặng yên 0 sóng sánh 1 cách dễ nhất? Bạn cầm nó trên tay cho đến khi mệt nhoài và nó vẫn xao động. Còn khi bạn đặt cái ly xuống thì tự nó sẽ tĩnh lặng. Chỉ cần kiên nhẫn chờ thôi và ly nước sẽ tĩnh lặng hơn khi ta cầm nó trên tay.  Đặt ly nước xuống thì có cần cố gắng nhiều 0? Bây giờ nó đã lặng yên nhiều rồi đó. Trong vòng 1 hay 2 phút nữa thì nó sẽ hoàn toàn tĩnh lặng. Chúng ta ngồi thiền thì cũng vậy. Chúng ta buông thư, từ bỏ, ngừng kiểm soát. Cứ để kệ nó. Chúng ta làm như vậy với thân. Lúc đó thì thân chúng ta sẽ biến mất còn tâm ta thì hết sức tỉnh táo sáng suốt và mạnh mẽ. Bạn sẽ thực sự biết tĩnh lặng là như thế nào. Và sự tỉnh giác trong trạng thái tĩnh lặng ấy sẽ trở nên ngày càng mạnh mẽ, mạnh mẽ hơn. Kết quả là sau đó tâm của bạn sẽ trở nên thực sự mạnh mẽ.

1 trong những lý do tại sao tôi kể chuyện này trong khóa tu thiền vì có khi sau khóa tu nhiều người đến gặp tôi và nói rằng: ồ con đã thiền định thật sâu. Con đã đi vào 1 trong những trạng thái thiền rất sâu. Có khi bạn phải cẩn thận vì nhiều khi người ta ao ước điều đó quá mạnh rồi coi đó như 1 thành tựu cá nhân, đó là sai. Trong thiền định 0 có thành tích, thành tựu.  Khi bạn muốn buông thư thì bạn biến mất, bạn 0 có ở đó nữa, chỉ có sự tỉnh giác rất mạnh mẽ ở đó. Vì thế có rất nhiều lần, người ta đến và nói với tôi như thế , sau đó tôi nói : xin lỗi, mấy cô Canada đến từ Alberta (như cô) không thể có trạng thái thiền sâu được. (Thầy cười và chỉ 1 cô ngồi trong khán phòng: cô này từ Canada đến đây nhiều năm rồi và cô hiểu tôi muốn nói gì)

Nếu cô ấy trở nên khó chịu hay giận dữ nói rằng: Thầy đang nói gì vậy? Đó là coi thường phụ nữ, là phân biệt chủng tộc, là … vân vân... nếu người đó trả lời như vậy thì chắc chắn là họ 0 thiền tốt. Còn nếu họ vẫn tử tế, điềm tĩnh và mỉm cười thì chắc chắn là họ có đi sâu vào thiền. Khi nói như vậy tôi 0 có ý cho rằng bạn 0 thể thiền tốt. Chúng tôi chỉ nói như vậy để thấy cách phản ứng của bạn. Khi bạn vừa có 1 thời thiền tốt đẹp xong, bạn không thể giận dữ được. Hay nếu có ai gọi bạn là đồ ngu ngốc, ngớ ngẩn bạn chỉ cười xòa.

Tôi kể 1 câu chuyện này, hơi mang tính cá nhân. Nhiều năm về trước tôi có 1 buổi nói chuyện về Phật Giáo tổng quát tại trường nữ sinh trung học Mercedes (trường công giáo dành cho nữ sinh) kế bên nhà thờ ở Perth. Thật là may mắn khi được mời vài buổi nói chuyện, vài khóa dạy tại trường Mercedes. Hôm sau tôi có 1 cuộc hẹn gần đó và đi ngang qua ngôi trường. 1 vài em nữ sinh đi ngang qua thấy tôi và chào:

-          Ah Thầy này vừa mới nói chuyện tại trường chúng con hôm qua. 

-          Tôi trả lời: Ồ thật tuyệt vời khi các con nhớ ra Thầy.

-          Chúng con 0 bao giờ quên Thầy Bra đâu. 

Thật là dễ thương khi nghe các em nói sẽ 0 bao giờ quên tôi. Tôi 0 nghĩ là mình đã có 1 buổi nói chuyện hay tuyệt vời. Làm sao các em ấy quên được 1 ông Thầy Tỳ Kheo có tên là Bra. Phải có chữ M ở cuối nữa nha các bạn, là Brahm. Nhưng tôi cảm ơn các em về điều đó. Thay vì thấy khó chịu thì tôi thấy đây là 1 câu chuyện có thật rất hài hước mà tôi có thể mang ra kể cho các bạn nghe nhiều năm sau.

Đó là điều xảy ra khi bạn thực hành thiền tốt. Nó giúp thay đổi tính tình bạn tốt hơn, bạn an hòa không ai có thể làm cho bạn buồn bã khó chịu được. Và khi ng ta định chọc cho bạn giận lên mà bạn 0 giận thì họ khó chịu lắm. Thôi kệ đi, đó là vấn đề của họ. Có nhiều lúc bạn gặp tình huống phải biết cách làm cho tâm an hòa, mạnh mẽ lên.

1 việc khác tôi muốn nói về bản chất của tâm , về chuyện thông thường bạn sử dụng tâm như thế nào. Đây là nền tảng của tôi nhưng tôi luôn nhớ chuyện này:  1 anh chàng ở đại học Cambridge tên Brian Josephson người xứ Wales. Anh ta cũng là 1 nhà vật lý, bạn có thể tra cứu tiểu sử của anh ta trên mạng. Anh ta về cơ bản là đã phát minh ra đường hầm lượng tử giúp chế tạo siêu máy tính và đoạt giải Nobel cho công trình này. Mà bạn biết làm sao anh ấy phát minh ra điều này không? Anh ấy làm các nghiên cứu, đặt ra các công thức , tìm chất liệu các kiểu … rồi sáng kiến bật ra nhờ thực hành thiền. Sau khi ngồi thiền, các sáng kiến xuất hiện trong đầu anh ta. Có bao nhiêu người Úc đoạt giải Nobel? 2 người. Chúng ta nên có nhiều hơn. Chúng ta nên dạy thêm về thiền định ở các trường đại học như ĐH Curtin , ĐH Murdoch , ĐH UWA. Tại sao 0 chứ? Bạn có thể cảm thấy thiền hữu ích như thế nào. Thiền giúp tâm bạn trong sáng, mạnh mẽ và thấu hiểu hơn. Đó mới chỉ là những ứng dụng thế tục thôi đó. Đoạt giải Nobel thì quá tốt đi chứ.

Không chỉ là giải Nobel. Trước đây cũng lâu rồi, tôi có kể 1 câu chuyện xảy ra trong Thế Vận Hội Olympic Sydney vào năm 2000. Thành phố tổ chức Olympic này là ở Sydney, New South Wales. Chính quyền New South Wales muốn có tất cả những vị đại diện cho các tôn giáo lớn đến để giúp các vận động viên về mặt tinh thần vì họ có áp lực rất lớn khi thi đấu. Có cả 1 vị Tỳ Kheo được cử đến giúp, vị ấy là Tỳ Kheo Thái Lan mà tôi có quen biết. Vị ấy lưu trú tại làng Olympic Bush Bay. Báo Sydney Morning Herald có đăng về 1 sự kiện xảy ra tại Olympic này. Vị Tỳ Kheo kể 1 buổi sáng nọ, có 3 người Tây Âu đến gặp vị ấy là cha, mẹ và con gái. Cô con gái là vận động viên dự thi Olympic. Cô ấy không ngờ là mình được vào vòng chung kết đường đua. Họ đến để xin vị Tỳ Kheo tư vấn. Tưởng tượng xem, bạn đi thi đấu Olympic và đạt được kết quả ngoài sự mong đợi, được vào chung kết. Trong 1 vài ngày tới, bạn sẽ lên TV, cả gia đình bạn, bạn bè của bạn, mọi người trong đất nước bạn reo hò cổ vũ cho bạn. Điều đó thật sự là áp lực rất lớn, vì vậy cô ấy 0 ngủ được và còn phải tập luyện liên tục. Cô ấy thật sự căng thẳng và hồi hộp. Vì thế cha mẹ cô ấy đi cùng con đến gặp vị Tỳ Kheo. Vị Tỳ Kheo này rất giỏi về thiền, có thể dạy thiền. Các bạn nên dạy con gái thư giãn để có được giấc ngủ ngon vào buổi tối. Vị ấy hướng dẫn cho cô bé 1 số cách thiền định. Chúng tôi 0 xem TV nên không biết sau đó mọi việc xảy ra thế nào. Thời bấy giờ 0 có internet nên chúng tôi 0 đọc được tin tức mới nhất. Trong 1 cuộc phỏng vấn vị ấy kể lại rằng sau đó  3 người này quay trở lại gặp vị ấy 1 lần nữa. Cha mẹ và cô con gái vận động viên đi giữa. Họ cười rạng rỡ. Vị Tỳ Kheo biết rằng có chuyện gì đó tốt đẹp đã xảy ra. Khi họ tiến đến gần hơn, vị ấy thấy cô con gái đi giữa đang cầm 1 sợi dây đung đưa cái gì  đó. Bạn biết là gì 0? 1 chiếc huy chương. Khi họ tiến đến gần hơn, vị ấy có thể thấy màu của chiếc huy chương ấy, là huy chương vàng. Họ đến để cảm ơn vị ấy đã dạy cho cô con gái vận động viên của họ cách buông thư, thư giãn khi được vào vòng chung kết, và cô ấy đã nỗ lực để đạt huy chương vàng cho đất nước. Đó là 1 câu chuyện có thật. Người Úc đã đạt được bao nhiêu huy chương vàng?  Sắp đến là Olympic tổ chức tại Paris đúng 0 nhỉ? Tôi nghĩ thế này, vị nào quen với bên ngành Thể Thao , tôi nghĩ họ nên gửi cho tôi và vị thị giả vé máy bay hạng thương gia bay đến Paris để dạy cho các bạn vận động viên Úc cách đạt huy chương vàng. Chỉ cần có được sức mạnh bên trong, là sự tĩnh lặng, an bình trong tâm là có thể làm được. Đó là những sản phẩm phụ của thiền. Điều này cũng cho thấy tâm thực sự là gì. Những thứ như trầm cảm, tiêu cực , khó chịu buồn bã, phấn khích vì điều gì đó vượt quá sự mong đợi hay cảm giác tiêu cực về thế giới này.  Khi thiền định thì sẽ không có những tâm trạng như vậy.

Bây giờ hãy nói thật đi, có bao nhiêu người trong số các bạn ở đây định làm cho tôi bực mình khó chịu hay muốn thấy người khác xúc phạm tôi? Họ có thành công 0? Tại sao? Bẩm sinh tôi không được như vậy. Chỉ là vì khi bạn cảm thấy an bình, điềm tĩnh rồi có ai đó nói điều gì ngu ngốc với bạn, bạn chỉ bật cười. Bạn không cảm thấy khó chịu bực bội. Khi các bạn và bạn đời gặp chuyện sóng gió, không hiểu nhau, bạn sẽ làm gì? Bạn nên ngồi thiền. Khi bạn rất nhạy bén, bạn có thể hiểu ý mà người bạn đang chung sống muốn nói, 0 phải là điều anh ấy, cô ấy đang nói ra. Nhiều người muốn nói gì đó nhưng họ 0 nói ra. Có khi họ ngại nói ra những lời đó hay có khi họ nói sai thời điểm. Khi bạn đang rất tỉnh giác, bình an và có tâm thấu hiểu sâu sắc, bạn luôn nói ra những lời  đúng đắn, đúng thời điểm. Có 1 cô Phật tử hỏi tôi làm sao có thể nuôi dạy con tốt. Tôi là 1 Thầy Tỳ Kheo và tôi không có con. Suốt đời tôi chỉ tu, làm sao tôi biết cách nuôi dạy trẻ con?  Nhưng nhiều năm về trước khi cô ấy xin tôi hướng dẫn cách nuôi dạy con tốt. Tôi khuyên cô ấy 2 điều dạy con :

1. luôn biết đặt câu hỏi

2. luôn trung thực.

Chỉ có vậy thôi. Cô luôn ghi nhớ điều ấy trong nhiều năm . Đơn giản nhưng rất sâu sắc. Lòng trung thực nghĩa là luôn cam kết sống với sự thật, bạn sẽ không bao giờ cố gắng lừa dối bản thân hay người khác. Còn luôn biết đặt câu hỏi giúp bạn tìm ra sự thật. Nếu chưa hài lòng thì bạn lại đặt thêm câu hỏi. Đó 0 phải là 1 lý thuyết mà bạn cố gắng chứng minh, mà là có câu hỏi tuyệt vời và biết cách tìm ra sự thật. Cô ấy hỏi rằng vậy thì tinh thần Phật Giáo nằm ở đâu trong 2 điều này? Nằm ở cái bạn tìm thấy. Nếu nó sai, bạn biết là sai. Điều quan trọng nhất là sự tự tin mà bạn có , luôn đặt câu hỏi và không dừng lại cho đến khi bạn tìm ra, bạn cảm thấy, bạn biết rằng đó là đúng. Sự cam kết sự thật là rất quan trọng.

Mối quan hệ với bạn đời cũng vậy. Có bao nhiêu người che giấu sự thật đối với bạn đời của mình? Bạn sợ là họ sẽ nói điều gì đó khi biết được sự thật. Đừng bao giờ làm như vậy. Chúng ta nên làm cho bạn đời tin tưởng mình. Bạn biết 0, tôi có rất nhiều công việc tuyệt vời chứ 0 chỉ là dạy thiền hay dạy Phật Pháp. 1 trong những công việc đó là chúc lành cho các cặp đôi trong ngày cưới của họ. Đôi khi tôi hỏi họ rằng: tại sao các bạn lại chọn tôi chúc lành cho đám cưới của các bạn? Họ trả lời là vì lời chúc lành của Thầy rất linh nghiệm. Đó là 1 công việc khó khăn và nhạy cảm khi bản thân cam kết với bạn đời . 1 trong những việc đó là nói rằng 2 bạn luôn luôn trung thực với nhau. Và để khuyến khích lòng trung thực ấy, 2 bạn phải cam kết là luôn tha thứ cho nhau. Làm sao bạn có thể nói thật nếu như bạn sợ hậu quả sẽ xảy ra cái gì đó. Tha thứ, ân xá có nghĩa là nếu bạn đời, vợ của bạn kể ra cô ấy vừa làm điều gì đó ngốc ngếch, thì hãy tha thứ cho nàng. Nếu 0 thì nàng sẽ 0 dám kể cho bạn nghe gì nữa. Cô ấy đã phải lấy hết can đảm để kể điều ấy cho bạn nghe.  Cũng vậy, khi người chồng kể cho vợ mình nghe 1 chuyện mà anh ấy 0 nên làm, sẽ thật tuyệt vời nếu người vợ cũng tha thứ như vậy. Rồi cả 2 sẽ có cảm giác tin tưởng nhau và 2 bạn sẽ có thể giúp nhau làm việc. Cho bạn đời thấy tình yêu của bạn, 0 ai hoàn hảo cả vì chính bạn cũng đâu có hoàn hảo.  Chúng ta ở đây để cùng nhau phát triển chứ đừng mong sự hoàn hảo. Chúng ta phải thừa nhận những lỗi lầm của mình, nhận sự tha thứ và giúp nhau trở thành con người tốt hơn. Thật là tuyệt vời nếu các bạn có thể lớn lên như thế.  Đây là chỗ bạn cần có sự nhạy cảm. Bạn 0 cố gắng che giấu bất cứ điều gì. Vì thế hãy luôn luôn trung thực và đặt câu hỏi. Nếu bạn đặt câu hỏi, cho cô ấy 1 câu trả lời tốt nhất khi được hỏi, thì bạn có thể là người trung thực.

Đôi khi các nhà Sư / Ni đặt câu hỏi mà chúng ta chưa trả lời được, thì lúc đó chúng ta chưa sẵn sàng để giảng pháp hay dạy thiền, lúc đó nếu đứng lớp thì dạy gì đây? Có nhiều điều chúng ta không biết. Sẽ thật tuyệt vời nếu chúng ta thẳng thắn trung thực. Có khi người ta đặt 1 câu hỏi sâu sắc và bạn không biết. Sẽ thật tuyệt khi ta nói thật. Nói 1 cách thành thật, nếu có ai đó hỏi như vậy và họ thành thật trả lời là 0 biết, bạn sẽ tôn trọng hay bỏ đi ra khỏi phòng. Tất nhiên là bạn tôn trọng vì người đó thành thật. Có bao nhiêu người thành thật mà bạn gặp trong đời?  Không nhiều đâu, ngay cả trong tôn giáo là nơi được xem là có tinh thần trung thực. Vì thế bạn đừng lo sợ khi sống trung thực. Đó là những điều chúng ta nên dạy trẻ con và là cách để có 1 cuộc hôn nhân viên mãn. Làm thế quái nào mà 1 Tỳ Kheo lại biết những điều đó trong khi chuyên tu hành được 50 năm rồi?

À bạn nói 45 năm, chính xác là như vậy. Cám ơn bạn đã chứng minh rằng 0 thể làm tôi bực mình.

Là nhờ biết được tâm. Chúng ta có thể học về bản chất của tâm , 0 chỉ là về lý thuyết mà còn chứa đựng tất cả các khía cạnh về tái sinh. Tại sao bạn và bạn đời của bạn lại gặp gỡ và kết hôn với nhau? Bạn đã bao giờ nghĩ về điều đó chưa? Thậm chí còn có cả việc yêu từ ngay cái nhìn đầu tiên nữa. Tôi biết có 1 cặp đôi rất kỳ lạ .  Họ tham dự khóa tu thiền 9 ngày của tôi. Họ là những thiền sinh giỏi, là Phật tử thuần thành nhưng họ 0 thể rời xa nhau được. Trong khóa tu thiền chúng tôi có quy định riêng. Nam nữ sống trong phòng riêng. Bạn có thể mỉm cười, nói chuyện với nhau hay nắm tay … nhưng họ không thể tách xa nhau. Họ rất trung thực và nói rằng họ đã hết cách. Lần đầu tiên họ gặp nhau là ở 1 khóa tu thiền ở đâu đó tại Pháp, đại khái vậy. Cô ấy đến gặp anh ta và nói tên anh là David và biết cả họ của anh ta trong khi anh ấy chưa từng gặp cô trước đó. Hãy tưởng tượng bạn gặp ai giống như vậy, bạn chưa từng gặp họ trước đây mà họ lại biết cả tên và họ của bạn. Họ có sự cuốn hút đến với nhau không thể tin được. Anh ta nói rằng kiếp trước cả 2 là vợ chồng. Chuyện này là đúng vì họ rất rất là thân thiết với nhau. Như vậy có lạ 0?

Dì của tôi , hiện vẫn còn sống ở tuổi 96, 97. Dì và mẹ tôi là chị em họ nhưng rất thân với nhau như chị em ruột. 1 buổi chiều tối nọ, họ đi chơi, trước khi đi khiêu vũ thì họ đi xem bói cho vui. Bà bói nhìn dì tôi và nói : cô sắp sửa gặp được tình yêu của đời mình. Tên anh ấy là Donald, họ là Walfred. Đó 0 phải là 1 cái tên chung chung phổ biến nói đại mà bà nói 1 cái tên rõ ràng chính xác. 1 vài ngày sau đó, dì ấy và mẹ tôi đi khiêu vũ. 1 thanh niên đi đến mời dì tôi khiêu vũ cùng. Ở nơi khiêu vũ thì như vậy. Họ khiêu vũ cùng nhau và bạn biết anh ta tên gì 0? Tên anh ta là Donald Walfred. Họ cưới nhau được 60 năm rồi. Dượng ấy mới qua đời vài năm trước còn dì thì vẫn khỏe. Trước đây tôi hay hỏi dì : dì ơi nếu thật sự là 1 gia đình thì người ta 0 nói dối nhau. 0 có lý do gì để làm như vậy.  Có thật là như vậy 0?

Ồ, đúng là như vậy đấy cháu.

Bạn cảm thấy thế nào? Khi bạn gặp người ấy là 1 người lạ, rồi lập gia đình và sống với nhau như thế. Tôi thật sự thấy shock. Làm sao mà như vậy được? Vậy mà nó lại xảy ra. Khi điều này xảy ra trong gia đình bạn thì đó lại thêm 1 bằng chứng rằng đây là sự thật. Cuộc sống thật kỳ lạ và điều này chỉ có thể xảy ra với cái mà ta gọi là tâm. Tâm đi từ cuộc sống này sang cuộc sống khác, khi chuyển kiếp thì tâm hơi đổi 1 chút. Ta gọi là Duyên sinh, Duyên khởi. Đó là 1 chủ đề sâu. Nhưng đó thật sự là động lực. Và giải thích lý do tại sao bạn thuờng đến đây nghe giảng. Mọi người hay hỏi tại sao tôi trở thành Phật tử chứ chưa nói là làm 1 thầy Tỳ Kheo. Không ai trong gia đình tôi ở Luân Đôn có thể đánh vần chữ Buddhist. Không ai trong nhà tôi là Phật Tử cả. Làm sao mà tôi có thể trở thành Thầy Ty Kheo như thế này? Theo bạn thấy thì rõ ràng là 0 có thể nào như thế được. Không thể nào mới biết PG là xuất gia làm thầy TK luôn. Trước đó bạn phải hướng về, thiên về. Bạn thấy vị Sư mới tuyệt vời này đây. Vị ấy mới thọ giới được 1 ngày. Ngày hôm qua. Vị ấy thọ giới cùng với 3 vị Sư nữa. Là 1 đợt xuất gia lớn. Tôi kể cho họ nghe câu chuyện của tôi. Khi tôi thọ giới Tỳ Kheo, tôi thức dậy vào nửa đêm vì 1  cơn ác mộng. Lúc đó là ở Bangkok. Đây là chuyện có thật, tôi có kể cho nhiều người nghe. Tôi là 1 cư sỹ và tôi mở mắt ra nhìn bộ y được xếp gọn gàng đặt kế bên chiếc đệm nằm trên sàn nhà. Tôi nghĩ: Tôi là 1 vị Sư, tôi là 1 vị Sư. Tôi không thể tả hết niềm vui khi thấy mình sắp trở thành 1 nhà Sư. Rồi tôi nhắm mắt lại và chìm vào giấc ngủ ngon đến tận sáng. 2 đêm tiếp theo cũng vậy. 3 đêm lên tiếp. Làm sao chuyện đó có thể xảy ra được. Bạn biết có điều gì đó sâu thẳm bên trong. Giống như là định mệnh. Như có ai đó dẫn dắt. Điều đó chỉ có thể là năng lực của tâm, 0 dính dáng gì đến thân cả. Năng lực của tâm rất mạnh.

Cảm ơn các bạn lắng nghe.